Nowy numer 14/2020 Archiwum

Wielki myśliciel

Francisco de Goya y Lucientes, "Św. Grzegorz", olej na płótnie, 1796–1799, Muzeum Romantyczne, Madryt

Imponująca postać papieża w bogatych szatach pontyfikalnych i błyszczącej tiarze jest tu symbolem nie tylko godności i dostojeństwa. Wydaje się, że papież zapomina o jakichkolwiek splendorach. Nie patrzy na widza. Siedzi pochylony nad grubą księgą, którą zapisuje gęsim piórem. Od razu widzimy, że to portret przede wszystkim wielkiego myśliciela. Tak widział Francisco Goya św. Grzegorza Wielkiego (540–604) – papieża i benedyktyna, reformatora liturgii, ewangelizatora ludów barbarzyńskich.

Obraz Goyi powstał w epoce oświecenia, gdy negujący myśl katolicką filozofowie coraz głośniej kwestionowali dokonania intelektualne chrześcijaństwa. Przedstawiali Kościół jako wspólnotę ludzi nienowoczesnych, zacofanych, odwróconych plecami do świata nauki, kultywujących tylko ludową pobożność, uważaną przez „oświeconych” za zabobonną.

Właśnie wtedy, jako zaprzeczenie tym coraz bardziej rozpowszechniającym się stereotypom, powstawały obrazy pokazujące doktorów Kościoła, ludzi łączących pobożność z głęboką wiedzą, czołowych intelektualistami w czasach, w których żyli. Jedna z madryckich kongregacji religijnych zamówiła u schyłku XVIII wieku u najsławniejszego wówczas hiszpańskiego malarza portrety czterech doktorów Kościoła: świętych Ambrożego, Augustyna, Hieronima i Grzegorza.

Dawniej zwykle malowano ich z licznymi atrybutami podkreślającymi duchowość i Bożą inspirację ich dzieł. Goya jednak postanowił pokazać ich przede wszystkim jako ludzi łączących mądrość z pobożnością. Dlatego nie znajdziemy na tych obrazach Ducha Świętego, aniołów czy nadnaturalnego światła. Św. Grzegorz, papież myśliciel, miał tu świadczyć o intelektualnych dokonaniach ludzi Kościoła.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Leszek Śliwa

Zastępca sekretarza redakcji „Gościa Niedzielnego”

Prowadzi stałą rubrykę, w której analizuje malarstwo religijne. Ukończył historię oraz kulturoznawstwo (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Śląskim. Przez rok uczył historii w liceum. Przez 10 lat pracował w „Gazecie Wyborczej”, najpierw jako dziennikarz sportowy, a potem jako kierownik działu kultury w oddziale katowickim. W „Gościu Niedzielnym” pracuje od 2002 r. Autor książki poświęconej papieżowi Franciszkowi „Franciszek. Papież z końca świata” oraz książki „Jezus. Opowieść na płótnach wielkich mistrzów”, także współautor dwóch innych książek poświęconych malarstwu i kilku tomów „Piłkarskiej Encyklopedii Fuji”. Jego obszar specjalizacji to historia, historia sztuki, dawna broń, film, sport oraz wszystko, co jest związane z Hiszpanią.

Kontakt:
leszek.sliwa@gosc.pl
Więcej artykułów Leszka Śliwy

Zobacz także

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji