Może nas śmieszyć dmuchany balon amerykańskiego patriotyzmu, żenować francuski narcyzm, irytować brytyjski ekskluzywizm, oburzać niemiecki protekcjonalizm, a może nawet i nużyć polski martyrologizm. Zanim jednak pękniemy ze śmiechu, skrzywimy się z niesmakiem, zaczerwienimy z irytacji i oburzenia lub zaczniemy demonstracyjnie ziewać, warto zadać sobie jedno pytanie: czy to przypadek, że najsilniejsze i ambitne państwa kładą tak duży nacisk na szeroko rozumiany patriotyzm i politykę pamięci? Więcej – czy to przypadek, że są one przeznaczone nie tylko na potrzeby wewnętrzne, ale również na „eksport”?