Nowy numer 42/2021 Archiwum

Pod dyktando anioła

Stary człowiek pochyla się nad otwartą księgą i mozolnie coś zapisuje. Stojący obok anioł czule go obejmuje, a palcem drugiej ręki wskazuje miejsce na karcie księgi, jak gdyby dyktował coś, pilnując, żeby nie doszło do pomyłki. Tak powstawała Ewangelia według św. Mateusza.

Ewangelie to pisma natchnione, których powstanie inspirował Bóg. To najważniejsze przesłanie obrazu. Bóg działa przez anioła – swojego posłańca. Starcem pochylonym nad książką jest św. Mateusz, autor pierwszej Ewangelii. Chociaż Nowy Testament dostarcza skąpych i niepewnych informacji o św. Mateuszu, wiadomo, że był on poborcą podatkowym dla rządu rzymskiego. Kiedy zbliżył się do Chrystusa, porzucił tę pracę i stał się jednym z Jego dwunastu uczniów (Mt 9,9).

To klasyczne przedstawienie ewangelisty pracującego pod dyktando anioła było podejmowane przez wielu malarzy. Nieprzypadkowo postacią tą jest zawsze Mateusz. Każdy z czterech ewangelistów jest bowiem przedstawiany z uskrzydloną istotą: orzeł to symbol św. Jana, lew ze skrzydłami – świętego Marka, wół ze skrzydłami – świętego Łukasza, a anioł – świętego Mateusza. Atrybuty te nawiązują do czterech strażników Bożego tronu z Apokalipsy według św. Jana. Mówi się też, że uskrzydlony człowiek obok ewangelisty Mateusza symbolizuje fakt, że Chrystus – Bóg stał się człowiekiem.

Autor obrazu, Nicolas Régnier, był flamandzkim artystą pracującym we Włoszech. Tam nawiązał kontakt z uczniami Caravaggia. Jego dzieło nieprzypadkowo wykazuje podobieństwo do obrazów włoskiego mistrza. Stąd chociażby charakterystyczny światłocień. Bezpośrednią inspiracją dla Régniera był zresztą obraz Caravaggia na ten sam temat, który nie dotrwał do naszych czasów, bo został zniszczony w Berlinie podczas II wojny światowej.

Leszek Śliwa

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Leszek Śliwa

Zastępca sekretarza redakcji „Gościa Niedzielnego”

Prowadzi stałą rubrykę, w której analizuje malarstwo religijne. Ukończył historię oraz kulturoznawstwo (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Śląskim. Przez rok uczył historii w liceum. Przez 10 lat pracował w „Gazecie Wyborczej”, najpierw jako dziennikarz sportowy, a potem jako kierownik działu kultury w oddziale katowickim. W „Gościu Niedzielnym” pracuje od 2002 r. Autor książki poświęconej papieżowi Franciszkowi „Franciszek. Papież z końca świata” oraz książki „Jezus. Opowieść na płótnach wielkich mistrzów”, także współautor dwóch innych książek poświęconych malarstwu i kilku tomów „Piłkarskiej Encyklopedii Fuji”. Jego obszar specjalizacji to historia, historia sztuki, dawna broń, film, sport oraz wszystko, co jest związane z Hiszpanią.

Kontakt:
leszek.sliwa@gosc.pl
Więcej artykułów Leszka Śliwy

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zobacz także