Nowy numer 41/2019 Archiwum

Mniej znane oblicze witaminy D

Sporo ludzi mieszkających w Polsce ma niedobory witaminy D. Ciągłe odkrycia naukowe sprawiają jednak, że zalecenia odnośnie dawek się zmieniają. Sprawdź, czy znasz najnowsze wskazówki.

Pod nazwą „witamina D” ukrywają się trzy różne związki chemiczne wykazujące zbliżoną aktywność biologiczną – cholekalcyferol, ergokalcyferol i 25-hydroksycholekalcyferol. Witamina D zachowuje się w organizmie człowieka w sposób przypominający działanie hormonów. W nerkach jest przekształcana w aktywne formy, a dalej transportowana przez krew do tkanek, gdzie pełni różne funkcje. Najważniejszą z nich jest regulacja gospodarki mineralnej organizmu, głównie przemian wapnia i fosforu, co ma wpływ na stan naszego szkieletu, który jest magazynem tych pierwiastków.

Ryby i słońce

Witaminę D trudno dostarczyć w diecie. Na nasz stół trafia głównie z drogimi lub nielubianymi rybami – węgorzem, łososiem, śledziem. Spore jej ilości potrafimy wytworzyć sami przez syntezę skórną. Promienie słońca powodują uaktywnienie znajdującej się tam prowitaminy. Pokrycie dziennego zapotrzebowania możliwe jest, o ile byliśmy nasłonecznieni przynajmniej przez 15 minut, a nasze ramiona i nogi były odsłonięte i nieposmarowane kremem anty-UVB. Słońce musi przy tym padać pod odpowiednim kątem, który w naszej szerokości geograficznej obserwowany jest od maja do września, w godzinach 10.00–15.00.

Ludy pierwotne zamieszkujące dobrze doświetloną Afrykę raczej nie miały problemu z deficytami witaminy D. Pojawiły się one po skolonizowaniu strefy umiarkowanej, a pogłębiły przez coraz bardziej zamknięty styl życia. Współcześni Europejczycy pracują i wypoczywają w budynkach, przemieszczają się samochodami i obficie smarują kremami z filtrem. Szansa na pokrycie dziennego zapotrzebowania jest też zmniejszona u osób z osłabioną syntezą skórną – u ludzi o bardzo ciemnej karnacji, seniorów, fanów rozległych tatuaży. Problemy z niedoborami mogą się pojawić również w przypadku dysfunkcji nerek, wątroby, jelit oraz podczas terapii niektórymi lekami (m.in. przeciwdrgawkowymi i steroidami). Na deficyt bardziej narażone są osoby o zwiększonym zapotrzebowaniu na witaminę D, np. wcześniaki, intensywnie rosnące dzieci, kobiety ciężarne i karmiące piersią.

Skutki niedoboru

Najlepiej poznanymi objawami awitaminozy są te związane z układem szkieletowym. Przy sporych deficytach u dzieci może pojawić się krzywica, manifestująca się w bardziej zaawansowanej formie zniekształceniami kości. U starszych niedobory mogą doprowadzić do osteomalacji, czyli odwapnienia kości, oraz osteoporozy – choroby polegającej na zmianach w ich mikrostrukturze i ubytku masy kostnej. W obu przypadkach zwiększone jest ryzyko złamań. Na długiej liście objawów związanych z niedostatkiem witaminy D znajdują się m.in.: osłabienie odporności, nawracające infekcje, nowotwory, otyłość, niektóre choroby metaboliczne, a także schorzenia psychiatryczne, neurologiczne i hormonalne. Badania dowodzą też istnienia związku deficytu witaminy D z rozwojem chorób autoimmunologicznych, takich jak cukrzyca typu I, łuszczyca czy bielactwo. Wynika z tego, że niemal wszyscy znajdujemy się w grupie osób zagrożonych tym deficytem.

Specjaliści zalecają suplementację, choć wielkość dawek i czas ich przyjmowania różnią się w zależności od wielu czynników. Według rekomendacji wprowadzonych w maju tego roku donoszone noworodki i niemowlęta do ukończenia 6. miesiąca życia powinny otrzymywać 400 IU na dzień, starsze – 400–600 jednostek w zależności od dziennej dawki witaminy przyjmowanej z pożywieniem. Zdrowym dzieciom oraz osobom dorosłym do 65. roku życia od maja do września powinna wystarczyć synteza skórna. Suplementację zaleca się w pozostałych miesiącach lub całorocznie – jeśli któryś z warunków syntezy nie jest wypełniany. U dzieci do 10. roku życia wynosi ona 600–1000 IU dziennie, u nastolatków i dorosłych – 800–2000 IU. Osoby o ciemnej karnacji i seniorzy powinni przyjmować tę dawkę przez cały rok. U tych, którzy przekroczyli 75. rok życia, zapotrzebowanie podwyższa się nawet do 2000–4000 IU dziennie.

Nadmiar też szkodliwy

Jeśli znajdujemy się w grupie zagrożonej poważniejszymi niedoborami, bądź też zaobserwowaliśmy u siebie objawy sugerujące ich istnienie, warto zbadać dokładny poziom stężenia 25(OH)D w surowicy krwi. Optymalny wynik to 30–50 ­ng/ml. Deficyt, czyli stężenie poniżej 20 ng/ml, wskazuje na konieczność wdrożenia kuracji terapeutycznej. Określenie dokładnego poziomu tego związku jest polecane w okresie ciąży i laktacji, przy otyłości (BMI powyżej 30) i w dość rzadko spotykanej nadwrażliwości na witaminę D. Bo nadmiar suplementacji jest również szkodliwy. Witamina D nie rozpuszcza się w wodzie – nie może być więc wypłukiwana z organizmu wraz z moczem, a jej kumulowanie może prowadzić do zwapnienia tkanek miękkich.

Zażywając kapsułki z witaminą D, należy pamiętać o racjonalnej diecie. Przy niedoborze wapnia we krwi witamina D będzie pobierała zapasy zgromadzone w kościach, co doprowadzi do ich odwapnienia. Problem w zasadzie nas nie dotyczy, jeśli lubimy i dobrze tolerujemy nabiał. Aby zbilansować jadłospis, wystarczy spożyć jednego dnia dwa plastry żółtego sera, mały jogurt oraz dwie szklanki mleka lub maślanki. W przypadku alergii na mleko lub diety wegańskiej w walce o zdrowe kości czeka nas już więcej pracy. Warto się jednak wysilić, by w kwestii zdrowia twardo stanąć na nogach.•

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

  • justyna
    03.12.2018 23:21
    I trzeba pamiętać o witaminie A, bo jeśli będzie mało A, a dużo D (i na odwrót - mało D, dużo A) to można zachorować na chorobę wieńcową, co mi się chyba przytrafiło, ale jeszcze nie jestem pewna, bo nie mam wyników badań od lekarza
    doceń 1

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL