Nowy numer 3/2021 Archiwum

Upadek domu hiszpańskiego

Nowy król – Filip VI Hiszpański z Burbonów – zaczął panowanie od podporządkowania się wymogom laickiego fundamentalizmu.

Koronacja syna Jana Karola I, starego króla, który po 39 la- tach zasiadania na tronie abdykował na początku czerwca, odbyła się w Boże Ciało, ale 46-letni Filip nie chciał ani Mszy św. w katedrze, ani krucyfiksu w Kortezach, gdzie składał przysięgę. W tej sytuacji nie miał mu kto włożyć korony na głowę – pozostała z boku, na jedwabnej poduszce. Sam przejazd rodziny królewskiej rolls-roycem nie mógł nadać uroczystości żadnej duchowej głębi ani poważnego odwołania do historii kraju, symbolizowanej przez katolicką monarchię. Filip jest katolikiem, jak jego słynni przodkowie, jednak uległ naciskom niektórych fanatyków laicyzmu, dla których totalne usuwanie religii z życia publicznego stało się pierwszorzędnym zadaniem politycznym. Rezygnacja z chrześcijańskiego błogosławieństwa ma odgrywać rolę kolejnego symbolicznego etapu zerwania z chrześcijaństwem, którego Hiszpania była ostoją przez wieki. Kraj i rodzina królewska od kilku lat przechodzą kryzys, nie tylko gospodarczy, ale i duchowy.
 

Okrzyk komunisty

„Dlaczego robią nam tyle zdjęć i jaka jest właściwie wasza praca?” – miała kiedyś zapytać rodziców mała Eleonora, dziś 8-letnia księżniczka Asturii, nowa następczyni tronu hiszpańskiego. Jej matka Letycja odpowiedziała jak w bajce: „Twoi dziadkowie są królem i królową, a twój ojciec Filip pracuje dla Hiszpanii, by kraj był lepszy”. Hiszpanie nie są jednak pewni, czy współczesna monarchia konstytucyjna przynosi krajowi jakieś korzyści. Jeszcze kilka miesięcy temu zwolennicy rodziny królewskiej byli mniejszością (46 proc.). Abdykacja Jana Karola I i ogłoszenie nowej głowy państwa zostały jednak przyjęte pozytywnie: zanim ogłoszono, że koronacja będzie „laicka”, 55 proc. Hiszpanów popierało monarchię. Stary król nie pojawił się na uroczystości w Kortezach, jakby nie chciał przypominać swoim poddanym o rodzinnych kompromitacjach, które tak obniżyły społeczną rangę jego tronu. To był pierwszy wielki nieobecny. A przecież należał do tych koronowanych głów Europy, które cieszyły się szczególnym szacunkiem ze względu na zasługi dla demokracji.

Jan Karol I jest wnukiem króla Alfonsa XIII, który wraz z rodziną musiał uciekać z kraju po ogłoszeniu Drugiej Republiki w 1931 roku. Jego ojciec Jan, bezpośredni następca tronu, nigdy nie królował – gen. Franco nie podobały się jego zbyt liberalne poglądy. Bardzo wcześnie, już w 1948 roku, Franco sprowadził jego 10-letniego syna Jana Karola do Madrytu jako przyszłego władcę. W 1962 r. asystował jego ślubowi z księżniczką Zofią, najstarszą córką króla Pawła I Greckiego. Po śmierci dyktatora i koronacji w 1975 roku młody król szybko zalegalizował partie polityczne, wyznaczył premiera – centrystę Adolfa Suareza, który miał zorganizować pierwsze wolne wybory, i przyczynił się do przyjęcia w referendum nowej konstytucji w 1978 roku. Kierował kraj ku demokratycznym przemianom aż do pamiętnej, historycznej nocy 23 lutego 1981 roku, kiedy stanowczo sprzeciwił się próbie wojskowego zamachu stanu. Armia, wówczas jeszcze pod znacznym wpływem frankistów, usłuchała go ostatecznie jako spadkobiercę generała. Potem już nikt nie łączył starego króla z czasami surowych rządów Franco. Środowiska konserwatywne uważały go odtąd za zdrajcę, któremu brak autorytetu i wyczucia moralnego. Odwrotnie lewica: szef partii komunistycznej Santiago Carrillo krzyczał wtedy w Kortezach: „Niech Bóg chroni króla!”. Dziś to zawołanie byłoby niepoprawne politycznie…
 

Rodzinne kłopoty

Rok 2008 i wybuch światowego kryzysu finansowego pogrążył Hiszpanię w głębokiej recesji – do dzisiaj to kraj, w którym bezrobocie osiąga niechlubne europejskie szczyty, szczególnie wśród młodzieży. Wcześniej doniesienia o „królewskim życiu” pierwszej rodziny nie robiły na ludziach wrażenia, jakby osiągnięcie doskonałości w jeździe na nartach wodnych było naturalnym celem monarchów. Kiedy jednak dwa lata temu na jaw wyszły luksusowe afrykańskie eskapady króla, w czasie których polował na słonie, opinię publiczną dosłownie szlag trafił – monarchia nigdy nie miała tak złych notowań. Publiczne przeprosiny Jana Karola wypadły żałośnie.

Na koronacji Filipa VI zabrakło też jego siostry Krystyny, najmłodszej córki starego króla, tej, która ostatecznie doprowadziła go do abdykacji. Krystyna, dziś na wygnaniu w szwajcarskiej Genewie, odseparowana od rodziny nawet w madryckim muzeum figur woskowych, tak zaczerniła obraz króla, że odnowienie monarchii stało się koniecznością. Skandal wybuchł w grudniu 2011 r., gdy Iñaki Urdangarin, były medalista olimpijski w piłce ręcznej i mąż infantki Krystyny, został oficjalnie oskarżony o defraudację środków publicznych i korupcję. Wymiar sprawiedliwości czekał jeszcze do stycznia tego roku, by oskarżyć o to samo również Krystynę – to pierwszy taki przypadek w historii hiszpańskiego królestwa. Czy król wcześniej krył swoją córkę? Nie ma na to żadnych dowodów, ale konto przewin Jana Karola było już obciążone, niechętne spekulacje krążyły po prasie. Życie jego drugiej córki Heleny też nie było wzorem: jej rozwód sprzed 5 lat odbił się szerokim echem, sprawiając zawód milionom Hiszpanów. Rodzinę w ryzach trzymała królowa Zofia.

Nowy król do czasu koronacji niczym nie naraził się publiczności. To człowiek świetnie wykształcony i dyskretny, a jego życie osobiste jest pozbawione większych wstrząsów. Tym niemniej jego małżeństwo jeszcze pokolenie wcześniej uchodziłoby za mezalians: w 2004 r. Filip wybrał dziennikarkę telewizyjną Letizię Ortiz Rocasolano, ładną rozwódkę bez żadnych arystokratycznych korzeni. Ich córeczki Eleonora i Zofia (nazwana tak na cześć babci) pozostają w takiej kolejności kandydatkami do tronu, o ile nie urodzi się potomek męski. Królowa Letycja nie jest zbyt religijna, jej pierwszy ślub był tylko cywilny. Gdyby nie czuwanie królowej matki, dzieci nie miałyby chrześcijańskiego wykształcenia.

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama