GN 3/2021 Archiwum

Stan wojenny inaczej

Pomimo że o okolicznościach wprowadzenia stanu wojennego oraz jego przebiegu napisano już sporo, warto sięgnąć po ostatnią książkę prof. Andrzeja Paczkowskiego Wojna polsko-jaruzelska.

Ujawnia bowiem nie tylko nowe dokumenty i nieznane szczegóły z historii, ale umiejętnie łączy w opisie chłodną relację historyka z pasją i emocjami uczestnika tamtych wydarzeń. Znakomite są zwłaszcza opisy działań poprzedzających 13 grudnia 1981 r. Wraz z autorem wchodzimy do gabinetów Jaruzelskiego oraz jego współpracowników.

Śledzimy proces decyzyjny, którego efekty odczuliśmy tamtej zimowej niedzieli. Paczkowski nie rozstrzyga, gdyż nie miał dostępu do radzieckich archiwów, jak realna była wówczas groźba sowieckiej interwencji. Podaje jednak dostateczną ilość argumentów na rzecz tezy, że Moskwa od początku stawiała na rozwiązanie konfliktu polskimi rękami. Następnie godzina po godzinie opisuje wielką bitwę z narodem oraz skalę społecznego oporu.

Bardzo interesujący jest również rozdział o międzynarodowych reakcjach na stan wojenny. Świat obawiał się przede wszystkim zbrojnej interwencji sowieckiej w Polsce toteż, gdy usłyszał, że w dramacie uczestniczą „tylko” polskie wojska, bez większych dylematów moralnych pogodził się z sytuacją. Paczkowskiemu udało się także, bez popadania w czarno-biały schemat, opisać różnorodne postawy społeczeństwa wobec tamtych wydarzeń.

Mam jedynie wątpliwości, czy we właściwych proporcjach przedstawiona jest w książce rola Kościoła. Była to przecież wówczas ostatnia oaza wolności i solidarności, której nie zajęły czołgi generała Jaruzelskiego. Nie trudno sobie także wyobrazić, jak wyglądałby stan wojenny, gdyby nie było tak silnego oporu Kościoła, a w Watykanie Papieża – Polaka

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Andrzej Grajewski

Dziennikarz „Gościa Niedzielnego”, kierownik działu „Świat”

Doktor nauk politycznych, historyk. W redakcji „Gościa” pracuje od czerwca 1981. W latach 80. był działaczem podziemnych struktur „Solidarności” na Podbeskidziu. Jest autorem wielu publikacji książkowych, w tym: „Agca nie był sam”, „Trudne pojednanie. Stosunki czesko-niemieckie 1989–1999”, „Kompleks Judasza. Kościół zraniony. Chrześcijanie w Europie Środkowo-Wschodniej między oporem a kolaboracją”, „Wygnanie”. Odznaczony Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice, Krzyżem Wolności i Solidarności, Odznaką Honorową Bene Merito. Jego obszar specjalizacji to najnowsza historia Polski i Europy Środkowo-Wschodniej, historia Kościoła, Stolica Apostolska i jej aktywność w świecie współczesnym.

Kontakt:
andrzej.grajewski@gosc.pl
Więcej artykułów Andrzeja Grajewskiego

Zobacz także

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się