Nowy numer 49/2019 Archiwum

Oczami niewygodnego świadka

Dziennik abp. Józefa Gawliny jest zapisem polskiej samotności w czasie II wojny światowej. To źródło informuje o wielu nowych faktach oraz odsłania kulisy wydarzeń, kiedy decydowała się przyszłość naszego kraju.

Dawno nie czytałem dziennika tak przejmującego w swej szczerości i pokorze wobec Boga i historii jak zapiski wojenne biskupa polowego Wojska Polskiego abp. Józefa Gawliny. Publikacja ukazała się w serii Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego „Źródła do dziejów Kościoła katolickiego na Górnym Śląsku”. Ma jednak wymiar ogólnopolski. Zaryzykowałbym stwierdzenie, że będzie to pozycja obowiązkowa dla wszystkich badaczy tego okresu, zarówno dziejów politycznych, jak i kościelnych.

Mamy szczególny tytuł, aby pisać o tym wydawnictwie. Arcybiskup Józef Gawlina (nominację na arcybiskupa otrzymał w 1952 r.) doskonalił swe pióro jako redaktor naczelny „Gościa Niedzielnego” w latach 1924–1927. Rozwinął nasz tygodnik, zdobywając popularność wśród czytelników m.in. barwnymi wspomnieniami z okresu I wojny światowej. Pisząc je, opierał się na notatkach, jakie robił w latach 1915–1918 w szeregach armii pruskiej rzucony na front do Syrii, gdzie dostał się do angielskiej niewoli. Kiedy je spisywał, w najczarniejszych scenariuszach zapewne nie przewidywał, że będzie mu dane uczestniczyć w konflikcie jeszcze straszniejszym, który pochłonie więcej ofiar i doprowadzi do trwałej przebudowy świata. Arcybiskup Gawlina jest w swym dzienniku świadkiem uniwersalnym, gdyż obserwuje wojnę z różnych poziomów – biskupa, członka gremiów politycznych, ale także tułacza przemierzającego świat z nadzieją na powrót do ojczyzny.

Jako biskup polowy Wojska Polskiego (został nim w 1933 r.) w pierwszych dniach września 1939 r. otrzymał polecenie wycofania się na wschód. Dociera aż do Łucka na Wołyniu. Już w Rumunii skupia wokół siebie kapelanów, którzy wraz z oddziałami wojskowymi wyruszyli na wojenną tułaczkę, i zachęca ich, aby pozostali z żołnierzami.

Dostępne jest 21% treści. Chcesz więcej? Wykup dostępu do całego artykułu. Cena 1,23. Kup wydanie papierowe lub najnowsze e-wydanie.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Andrzej Grajewski

Zastępca redaktora naczelnego „Gościa Niedzielnego”, kierownik działu „Świat”

Doktor nauk politycznych, historyk. W redakcji „Gościa” pracuje od czerwca 1981. W latach 80. był działaczem podziemnych struktur „Solidarności” na Podbeskidziu. Jest autorem wielu publikacji książkowych, w tym: „Agca nie był sam”, „Trudne pojednanie. Stosunki czesko-niemieckie 1989–1999”, „Kompleks Judasza. Kościół zraniony. Chrześcijanie w Europie Środkowo-Wschodniej między oporem a kolaboracją”, „Wygnanie”. Odznaczony Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice, Krzyżem Wolności i Solidarności, Odznaką Honorową Bene Merito. Jego obszar specjalizacji to najnowsza historia Polski i Europy Środkowo-Wschodniej, historia Kościoła, Stolica Apostolska i jej aktywność w świecie współczesnym.

Kontakt:
andrzej.grajewski@gosc.pl
Więcej artykułów Andrzeja Grajewskiego

Zobacz także

Komentowanie dostępne jest tylko dla .

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji