Pełna inwigilacja i faktyczne rozbicie antybolszewickiej opozycji, kompromitacja kilku europejskich wywiadów, od Finlandii, przez Estonię, Łotwę, Polskę, Rumunię, po Francję i Wielką Brytanię i efekt, który dał radzieckim służbom przewagę operacyjną na dekady. A wszystko to za sprawą jednej, trwającej około 6 lat akcji, która stała się matką wszystkich radzieckich intryg wywiadowczych i modelem, na którym wzorowano wiele innych akcji w samej Rosji, ale też innych krajach. Czym właściwie była operacja Trust?

A może by udawać opozycję?

Sytuacja bolszewickiej Rosji w 1921 r. była nie do pozazdroszczenia. Dopiero kształtujące się państwo wychodziło powoli z najbardziej krwawej fazy rewolucji i wyniszczającej wojny domowej. W kraju panował głód i bieda, gdzie nie spojrzeć wybuchały bunty chłopów, na arenie międzynarodowej dumny pochód rewolucji na Zachód zatrzymali Polacy, publicznie upokarzając niezwyciężoną Armię Czerwoną. Rozsiani po Europie rosyjscy emigranci, szczególnie ci z „białej” opozycji, mieli niezły dostęp do miejscowych elit, w Moskwie istniała więc obawa, że uda im się zmontować antybolszewicką koalicję, która ukaże faktycznych i politycznych morderców carskiego imperium. Nic dziwnego, że na Kremlu bardzo poważnie obawiano się czy nowe, czerwone państwo przetrwa.

Sowieckie Rosja nie miała normalnych relacji dyplomatycznych z innymi stolicami, na arenie międzynarodowej postanowiono więc działać w sposób bardziej nieformalny. Na pomysł poradzenia sobie z wewnętrzną i zewnętrzną opozycją wpadł stojący wówczas na czele Czeka Feliks Dzierżyński, jego zastępca Wiaczesław Mienżyński i późniejszy szef kontrwywiadu OGPU Artur Artuzow. Uznali oni, że jeśli nie są w stanie zniszczyć opozycji uderzeniem zewnętrznym, należy spróbować do niej przeniknąć i rozbić od środka. W tym celu przejęli lub wręcz sami powołali do istnienia opozycyjną Monarchistyczną Organizację Centralnej Rosji. MOCR służył jako wabik o podwójnym działaniu. Z jednej strony miał być magnesem przyciągającym najbardziej aktywnych przeciwników rewolucji, zarówno w kraju, jak i na emigracji. Jeśli nie wszystkich dało się wytropić, postanowiono w pewnym sensie ściągnąć ich w jedno miejsce i kontrolować.