Nowy numer 49/2019 Archiwum

Przepis na Nobla

Ciekawie skomponowane, intrygujące powieści trafnie diagnozujące naszą kulturę czy dobra promocja za granicą i umiejętne wpasowanie się w oczekiwania czytelników? Gdzie tkwi tajemnica sukcesu Olgi Tokarczuk?

Dwa i pół roku temu miałem okazję odwiedzić London Book Fair – największe targi książki w świecie anglosaskim. Polska była wówczas gościem honorowym tej imprezy, a główną bohaterką jednego z targowych dni – Olga Tokarczuk. Na naszym narodowym stoisku ogromne wrażenie robiło kilkadziesiąt zagranicznych wydań jej powieści. Uzmysławiało to wysokie notowania tej prozy w świecie. Tegoroczny Nobel tylko te notowania potwierdził.

Magiczna próba

Oczywiście, nie bez znaczenia wydają się też pewne okoliczności sprzyjające. Chociażby fakt, że we wspomniane przekłady od lat inwestowały państwowe instytucje (np. Instytut Książki poinformował niedawno, że wsparł aż 91 przekładów Olgi Tokarczuk na 28 języków obcych, w tym pięć na język angielski i siedem na język szwedzki), a także pozostawanie pisarki w nurcie ideowym, który w kręgach Szwedzkiej Akademii wydaje się dość popularny: feminizm, ezoteryka, ekologia. Nie zmienia to jednak faktu, że sukces Tokarczuk to przede wszystkim zasługa jej własnego talentu, rozwijanego od debiutanckiej „Podróży ludzi Księgi” po „Księgi Jakubowe”, nazwane przez Akademię opus magnum pisarki.

Przeczytaj komentarz ks. prof. Jerzego Szymika

Wszystko zaczęło się jednak znacznie wcześniej: Olga Tokarczuk opowiadania pisała już jako nastolatka. Swoje pierwsze próby opublikowała w 1979 r. pod pseudonimem Natasza Borodin w harcerskim tygodniku „Na Przełaj”. W latach 80. XX wieku zajęła się także poezją – w 1989 r. ukazał się jej pierwszy, i jak dotąd jedyny, arkusz poetycki, stanowiący wkładkę do pisma „Okolice”, złożony z wierszy publikowanych wcześniej na łamach „Życia Literackiego”. Mimo że wygrywała turnieje, wkrótce zaczęła odchodzić od poezji. Poeta Radosław Wiśniewski tak wspomina na Facebooku swoje spotkania z Olgą Tokarczuk podczas Noworudzkich Spotkań z Poezją: „(…) w którymś momencie pojawiła się między nami dziewczyna, trochę starsza od nas, usiadła przy mikrofonie i powiedziała: »Ja, podobnie jak rok temu, nie mam żadnego wiersza do przeczytania, bardzo przepraszam, ale wiecie co, piszę opowiadania i po zeszłym roku, kiedy między Wami przeczytałam kawałek mojej prozy, to jakiś czas potem zadzwoniło do mnie wydawnictwo, że wydadzą mi książkę. Pomyślałam, że może jak zrobię to samo w tym roku, to poeci tak mi pobłogosławią to pisanie, że znowu ktoś do mnie zadzwoni...«. I zaczęła czytać, już nie pamiętam co, ale wiem, że słuchałem jak zaczarowany. I wiem, że powtarzało się to przez wiele lat, weszło w stały program Noworudzkich Spotkań z Poezją i figurowało już oficjalnie na plakatach oraz zaproszeniach: »Magiczna próba Olgi Tokarczuk«”.

« 1 2 3 »
oceń artykuł Pobieranie..

Szymon Babuchowski

Kierownik działu „Kultura”

Doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Przez cztery lata pracował jako nauczyciel języka polskiego, w „Gościu” jest od 2004 roku. Poeta, autor pięciu tomów wierszy. Dwa ostatnie były nominowane do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego, a „Jak daleko” został dodatkowo uhonorowany Orfeuszem Czytelników. Laureat Nagrody Fundacji im. ks. Janusza St. Pasierba, stypendysta Fundacji Grazella im. Anny Siemieńskiej. Tłumaczony na język hiszpański, francuski, serbski, chorwacki, czarnogórski, czeski i słoweński. W latach 2008-2016 prowadził dział poetycki w magazynie „44/ Czterdzieści i Cztery”. Wraz z zespołem Dobre Ludzie nagrał płyty: Łagodne przejście (2015) i Dalej (2019). Jest też pomysłodawcą i współautorem zbioru reportaży z Ameryki Południowej „Kościół na końcu świata” oraz autorem wywiadu rzeki z Natalią Niemen „Niebo będzie później”. Jego wiersze i teksty śpiewają m.in. Natalia Niemen i Stanisław Soyka.

Kontakt:
szymon.babuchowski@gosc.pl
Więcej artykułów Szymona Babuchowskiego

 

Zobacz także

  • wujek_Olek
    18.11.2019 12:36
    wujek_Olek
    Przepis na Nobla? Konformizm, zawsze z prądem, jak śmieci i padlina, POstępowe to i .Nowoczesne.
    doceń 10
  • Kopyrda
    18.11.2019 15:48
    Z pelnym szzcunkiem dla autora: Chorwacki, serbski icczarnogorski, to ten sam jezyk,
    doceń 0
  • seitz
    18.11.2019 17:20
    Zaangażowana w politykę polityczka ze swoim słynnym apelem o obalenie dyktatury w kolejnych demokratycznych wyborach na 4 godziny przed ciszą wyborczą w październiku.
    doceń 4
  • Yanosh
    18.11.2019 17:20
    Od 50 niemal lat podstawowym składnikiem przepisu na Nobla - jest lewicowość. Do prozy pani Tokarczuk ma stosunek krytyczny (nie jako krytyk!), ale nie lubię pisarzy, którzy usiłują za wszelką cenę pisać historię, a nie literaturę. Pani Tokarczuk tym się różni od J.I.Kraszewskiego czy Sienkiewicza czy nawet Rzewuskiego ("Pamiątki Soplicy" , że tamci pisarze swoje pierwsze 20 lat "Myślnego" życia spędzili na poznawaniu źródeł historycznych lub żyli atmosferą historii , które wykorzystywali w swoim pisarstwie. Pani Tokarczuk diametralnie odwrotnie ! Ona stwarza źródła swoim pisarstwem usiłując narzucić kłamliwy obraz dziejów, że na nic już nie ma miejsca. Marcel Reich Ranicki niemiecki Żyd polskiego pochodzenia, niemiecki krytyk literacki poznał się na Tokarczuk i ostro skrytykował jej prozę ... i miał rację. A czytał Tokarczuk nie w przekładzie, a po polsku. Co mogę zrozumieć, to fakt, że red. Babuchowski na zasadzie antytezy do ks. prof. Szymika po dyskusjach w redakcji "GN" napisał "przyjazny" Tokarczuk niniejszy artykuł. Nie można jednak np. Ksiąg Jakubowych napisać przeczytawszy "coś" o Franku, Drużbackiej czy Chmielowskim (przeczytawszy od deski do deski jego encyklopedię", bo wyjdzie z tego "misz masz" - i "koń jaki jest każdy widzi"!
    doceń 6
Komentowanie dostępne jest tylko dla .

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji