Nowy numer 2/2021 Archiwum

„Patrzyli na świeże kwiaty na grobach”

Kiedy przed frontem oddziału dowódca czytał pożegnalny rozkaz, kiedy trzeba było zakopać broń, spalić powstańcze opaski, rzucić na rumowisko wysłużony powielacz, a potem zapomnieć wojenne pseudonimy i rozejść się z ostatniego biwaku, wielu tych niezłomnych żołnierzy odrzuciło pokusę honorowej kapitulacji i zostało w przedwiosennym lesie 1945 r. – na resztę młodego życia.

W wydanej w 1991 r. „Dyktaturze zdrady” Ryszard Terlecki pisał: „Antyniemiecka konspiracja lat 1939–1945 ma swoją historię i ma swoją legendę. Opromienia ją nie tylko rozgłos liczących się w wojennych zmaganiach sukcesów, ale i sława tysięcy małych zwycięstw odniesionych na bitewnym polu okupacyjnej ulicy, leśnej polany, kolejowego wiaduktu. Te zwycięstwa były udziałem tysięcy konspiratorów, ich trudu i niewyczerpanej ofiarności, brawurowej odwagi, ale także wytrwałego przezwyciężania codziennego strachu, sześć lat duszącego za gardło. I chociaż wygrywano tysiące razy i zapłacono za to tysiącami grobów, to przecież przyszło w końcu unieść ciężar klęski tak wielki, że przerastający siły tego wolnego pokolenia. Kiedy przed frontem oddziału dowódca czytał pożegnalny rozkaz, kiedy trzeba było zakopać broń, spalić powstańcze opaski, rzucić na rumowisko wysłużony powielacz, a potem zapomnieć wojenne pseudonimy i rozejść się z ostatniego biwaku, wielu tych niezłomnych żołnierzy odrzuciło pokusę honorowej kapitulacji i zostało w przedwiosennym lesie 1945 r. – na resztę młodego życia. Zostali także starsi, których nauczono, że honor i wierność przysiędze wyznaczają czas żołnierskiej służby. Inni zostali, bo chociaż to był dopiero początek, zdążyli już zaznać bezsilnego bólu i teraz piekło ich pragnienie odwetu na wrogu, w którym ogłupiony świat chciał, by widzieli w nim przyjaciela. Inni nie umieli nic innego, jak tylko iść o zmierzchu leśnymi przesiekami, nocować przy ognisku albo w zaciemnionych chatach, czekać cierpliwie w olszynce ponad drogą z policzkiem przyciśniętym do chłodnej kolby, zabijać bez złości. A jeszcze inni właśnie dorastali: słuchali wieczorami opowieści o niezwyciężonej armii, śpiewali leśne pieśni, patrzyli na świeże kwiaty na grobach i wyobrażali sobie, że jeszcze dogonią oddalającą się wojnę i zdążą zwyciężyć. Tak powstało nowe podziemie, najtragiczniej przegrane, najokrutniej zdradzone. Tak powstało, a potem zaginęło bez wieści, nowe podziemie – bez historii i bez legendy”.

Gdy z kolei żołnierze mjr. „Łupaszki”, mjr. „Zapory”, kpt. „Warszyca” zostali przez bezpiekę wymordowani strzałami w tył głowy i zakopani na Łączce, czy też pogrzebani w lesie w nieznanym miejscu, pozostali jeszcze ich bliscy, synowie, sąsiedzi. Ci młodzi ludzie, liczący po kilkanaście lat, widzieli terror komunistyczny i doświadczali go często we własnych rodzinach. Terror rodził nowe pokolenie Polaków nie zamierzających żyć wśród portretów Józefa Stalina i czerwonych sztandarów z sierpem i młotem. Gdy konspiracja poakowska i narodowa oraz oddziały partyzanckie zostały zniszczone, to właśnie oni kontynuowali walkę o Polskę niepodległą. W latach 1948–1956 powstawały w każdym województwie liczne grupy konspiracyjne złożone z uczniów szkół średnich, harcerzy, członków organizacji katolickich. Liczyły zazwyczaj od kilku do kilkunastu osób. Prowadziły akcje ulotkowe, dokonywały aktów małego sabotażu, publikowały listy komunistycznych kolaborantów, niekiedy tez likwidowały konfidentów bezpieki. W skali kraju możemy szacować liczebność tych organizacji i grup na kilkaset. Bezpieka dzięki instalowaniu agentury dość szybko rozbijała te młodzieżowe konspiracje. Ich członkowie był skazywani na wieloletnie więzienie. Obóz pracy w Jaworznie, więzienia w Rawiczu, Wronkach stawały się etapami ich walki i drogi do Polski niepodległej. Byli kolejnym pokoleniem, które znak Polski Walczącej, orła z koroną i krzyż przedkładało nad wygody dawane przez namiestników polskiej prowincji sowieckiego imperium.

Przeczytaj specjalny dodatek IPN i Gościa Niedzielnego wydany na Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych "Młodzi, niezłomni, wyklęci".

Polecamy również dodatek "Żołnierze wolnej Polski" poświęcony żołnierzom wyklętym.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama