Nowy numer 2/2021 Archiwum

Nobel za "optyczne pęsety" i "ultrakrótkie optyczne pulsy"

Tegoroczny nobel z fizyki został przyznany za „optyczne pęsety” i „ultrakrótkie optyczne pulsy”. O co chodzi?

Tegoroczna Nagroda Nobla została podzielona na pół. Pierwszą część otrzymał Arthur Ashkin za przełomowy badania w dziedzinie fizyki laserów. Konkretnie chodzi o stworzenie tzw. „optycznej pęsety”, która może być (i jest!) wykorzystywana w biologii. Te pęseta to nic innego niż rodzaj pułapki, jak gdyby pola siłowego, w które można „złapać” niezwykle małe obiekty po to, by móc je badać. Tym „polem siłowym” jest wiązka laserowa, a obiektami które w ten sposób się bada są obiekty biologiczne, takie jak np. nici DNA, części błon komórkowych a nawet odbywające się w skali nano procesy biochemiczne.

Drugą połowę nagrody przyznano parze naukowców Donnie Strickland i Gerardowi Mourou za opracowanie metody umożliwiającej generowanie bardzo intensywnych i ultraszybkich pulsów laserowych. Dzięki tej technice można przyglądać się naturze w skali pojedynczych cząstek poruszających się w cząsteczkach chemicznych. Te pulsy działają jak lapa błyskowa w ciemnym pomieszczeniu. Im są intensywniejsze, tym lepiej widać maleńkie detale budowy materii, z której i my jesteśmy zbudowani. Im krótszy impuls uda się wygenerować, tym szybsze procesy udaje się „sfotografować”.

Donna Strickland jest dopiero trzecią kobietą w historii, która została uhonorowana nagrodą nobla z fizyki. Pierwszą była Maria Skłodowska - Curie (w roku 1903), drugą Marii Goeppert-Mayer (w roku 1963).

 

« 1 »

Tomasz Rożek

Kierownik działu „Nauka”

Doktor fizyki, dziennikarz naukowy. Nad doktoratem pracował w instytucie Forschungszentrum w Jülich. Uznany za najlepszego popularyzatora nauki wśród dziennikarzy w 2008 roku (przez PAP i Ministerstwo Nauki). Autor naukowych felietonów radiowych, a także koncepcji i scenariusza programu „Kawiarnia Naukowa” w TVP Kultura oraz jego prowadzący. Założyciel Stowarzyszenia Śląska Kawiarnia Naukowa. Współpracował z dziennikami, tygodnikami i miesięcznikami ogólnopolskimi, jak „Focus”, „Wiedza i Życie”, „National National Geographic”, „Wprost”, „Przekrój”, „Gazeta Wyborcza”, „Życie”, „Dziennik Zachodni”, „Rzeczpospolita”. Od marca 2016 do grudnia 2018 prowadził telewizyjny program „Sonda 2”. Jest autorem książek popularno-naukowych: „Nauka − po prostu. Wywiady z wybitnymi”, „Nauka – to lubię. Od ziarnka piasku do gwiazd”, „Kosmos”, „Człowiek”. Prowadzi również popularno-naukowego vbloga „Nauka. To lubię”. Jego obszar specjalizacji to nauki ścisłe (szczególnie fizyka, w tym fizyka jądrowa), nowoczesne technologie, zmiany klimatyczne.

Kontakt:
tomasz.rozek@gosc.pl
Więcej artykułów Tomasza Rożka

 

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zobacz także