Nowy numer 31/2020 Archiwum

Cud świętego biskupa

Obraz przedstawia legendę zawartą w napisanym w XIII wieku przez Wincentego z Kielczy „Żywocie świętego Stanisława”. Patron Polski ze Szczepanowa był biskupem krakowskim w latach 1072–1079.

Jak pisze Wincenty z Kielczy, święty kupił niegdyś na rzecz biskupstwa dobra ziemskie od Piotra Strzemieńczyka z Janiszewa zwanego Piotrowinem. Po śmierci Piotrowina jego spadkobiercy upomnieli się o tę ziemię. Postawiony przed sądem Stanisław wyjaśnił, w jaki sposób wszedł w posiadanie ziemi, lecz nie dano mu wiary. Wówczas biskup kazał otworzyć grób Piotrowina i wskrzesił zmarłego, by ten poświadczył prawdę w procesie.

Centralne miejsce obrazu zajmuje św. Stanisław ubrany w uroczyste biskupie szaty. Piotrowin, ukazany w lewym dolnym rogu, właśnie wstaje z grobu, ku zaskoczeniu sędziów stojących za biskupem.

Bardzo interesujący jest drugi plan kompozycji, ilustrujący w sposób symboliczny dalsze losy św. Stanisława. Biskup został bowiem w 1079 roku zamordowany z rozkazu króla Bolesława, zwanego Śmiałym bądź Szczodrym. Według tradycji do zbrodni doszło w krakowskim kościele Na Skałce. W tle z lewej strony, „za oknem”, widzimy kościół Na Skałce, a przed nim królewskich siepaczy przygotowujących zabójstwo. Z prawej strony, na wzgórzu, znajduje się Wawel, siedziba króla.

Wizerunek kościoła Na Skałce z 1627 r. jest cennym źródłem dla historyków, ponieważ obecny wygląd bazyliki św. Michała Archanioła i św. Stanisława Biskupa i Męczennika jest efektem przebudowy dokonanej w połowie XVIII wieku.

Autor obrazu, brat Izydor Leszczyński, był paulinem. Swoje dzieło, znajdujące się do dziś w jasnogórskim klasztorze, namalował na zamówienie o. Andrzeja Gołdonowskiego, jednego z najwybitniejszych żyjących w XVII wieku paulinów, znakomitego administratora i wielkiego mecenasa sztuki.

Leszek Śliwa

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Leszek Śliwa

Zastępca sekretarza redakcji „Gościa Niedzielnego”

Prowadzi stałą rubrykę, w której analizuje malarstwo religijne. Ukończył historię oraz kulturoznawstwo (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Śląskim. Przez rok uczył historii w liceum. Przez 10 lat pracował w „Gazecie Wyborczej”, najpierw jako dziennikarz sportowy, a potem jako kierownik działu kultury w oddziale katowickim. W „Gościu Niedzielnym” pracuje od 2002 r. Autor książki poświęconej papieżowi Franciszkowi „Franciszek. Papież z końca świata” oraz książki „Jezus. Opowieść na płótnach wielkich mistrzów”, także współautor dwóch innych książek poświęconych malarstwu i kilku tomów „Piłkarskiej Encyklopedii Fuji”. Jego obszar specjalizacji to historia, historia sztuki, dawna broń, film, sport oraz wszystko, co jest związane z Hiszpanią.

Kontakt:
leszek.sliwa@gosc.pl
Więcej artykułów Leszka Śliwy

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zobacz także