Nowy numer 42/2019 Archiwum

Polska u podnóża góry Meru przejdź do galerii

Spotkaliśmy się kilka dni temu w Aruszy. Dziś pan Edward wędlin już nie wyrabia, ale pamięć o polskich uchodźcach w Tanzanii wciąż jest w nim żywa.

Kiedy po zeszłorocznej wizycie w Ugandzie, gdzie w czasach II wojny światowej funkcjonowały dwa z 22 polskich osiedli na terenie Afryki, spotkałem się z byłymi mieszkańcami osiedla położonej nad Jeziorem Wiktorii wioski Koja, pan Artur, pani Danuta i pani Halina, którzy tam spędzili dzieciństwo, zgodnie przyznawali, że historia prawie 18 tysięcy polskich uchodźców z Sybiru wciąż - ich zdaniem - pozostaje mało znanym epizodem polskiej tułaczki przez ziemię w czasach wojennej zawieruchy (zob. Polska pod równikiem).

Koja była trzecim co do wielkości polskim osiedlem w Afryce, zamieszkałym przez ok. 3 tysiące głównie kobiet, dzieci i mężczyzn niezdolnych już do służby wojskowej. Liczniejsze było Masindi, z ok. 4. tysiącami Polaków. Największym polskim osiedlem było natomiast Tengeru na terenie Tanzanii (ówczesna Tanganika), niedaleko Aruszy. Do 1951 roku w Tengeru mieszkało ok. 5 tysięcy polskich emigrantów.

Na terenie osiedla funkcjonowała ferma, były tu liczne przedszkola, szkoły: podstawowe, gimnazja, muzyczna, rolnicza, liceum. Kwitło życie kulturalne, powstawały zespoły sportowe i artystyczne, rozwijały się harcerstwo, świetlice Sodalicji Mariańskiej. Funkcjonowały szpital i przychodnie lekarskie. Były tu kościół katolicki, cerkiew i bożnica.    

W ostatnich dniach, będąc w Arusza, miałem okazję poznać historię prawie 90-letniego pana Edwarda, ostatniego z żyjących wciąż u podnóża majestatycznej góry Meru świadków tamtejszych wydarzeń.

Pan Edward, którym dziś opiekują się pracujący tam polscy franciszkanie, ostatni raz był w Polsce, gdy jego rodzinę zesłano na Sybir jako "wrogi element". I choć po wojnie nie wrócił  już do kraju ("ci, którzy wrócili, trafili z powrotem do łagrów" - opowiada), to jego dom wypełniają polskie akcenty, domowa biblioteka pełna ojczystej literatury, a w pokoju gościnnym na ścianie wisi polska flaga.

Gdy zaś zapytać o pana Edwarda pracujących w Tanzanii polskich misjonarzy, niemal wszyscy zgodnie wspominają o słynnych polskich wędlinach, jakie pan Edward wyrabiał przez całe życie, ciesząc nimi nawet podniebienia Masajów, którzy zaopatrywali się u niego "od święta".

Dziś pan Edward wędlin już nie wyrabia i wiek coraz bardziej daje znać o sobie. Ale pamięć o polskich uchodźcach w Tengeru wciąż pozostaje żywa, a on sam nie kryje troski, by ziemia, gdzie spoczęły szczątki 149 Polaków, nie poszła w zapomnienie. Tam przecież była ich Polska...

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Krzysztof Błażyca

Fotoreporter, dziennikarz

Z redakcją „Gościa" związany od roku 2006 r. Religioznawca, członek Polskiego Towarzystwa Afrykanistycznego. Autor książek „Tego drzewa nie zetniesz. Historie z czarami w tle" (zbiór reportaży z Tanzanii, Kenii, Zambii, Nigerii i Ugandy) oraz reportażu „Krew Aczoli. Dziesięć lat po zapomnianej wojnie na północy Ugandy", za który otrzymał Grand Prix Mediatravel 2017, Nagrodę im. Stanisława Szwarc Bronikowskiego w kategorii książka podróżnicza roku oraz Nagrodę Polskiego Towarzystwa Afrykanistycznego za najlepszą książkę roku 2017 o tematyce afrykanistycznej w kategorii publikacji popularno-naukowej. Autor wystaw fotograficznych ukazujących życie codzienne w krajach Afryki. Laureat nagrody „Ekologia w obiektywie" za zdjęcie przedstawiające dzieci z nigeryjskiej wioski przy jednej ze studni wybudowanej dzięki akcji „Małego Gościa Niedzielnego". Publikował w „Misyjnych drogach", „Poznaj Świat", „Catholic Mirror" (Kenia), „Magazynie Familia", „Warto", „W drodze", „Almanachu Prowincjonalnym", „Tygodniku Powszechnym". Prowadzi fundację pomagającą w Ugandzie i Kenii (budowa studni głębinowych, wsparcie edukacji). Jego mottem są słowa kard. Charles'a Lavigerie, założyciela Ojców Białych „Pokochajcie Afrykę!".

Kontakt:
krzysztof.blazyca@gosc.pl
Więcej artykułów Krzysztofa Błażycy

 

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji