Nowy numer 30/2021 Archiwum

Arcybiskup szczery do bólu

„Na mszę dawał, kazań słuchał, płakał rzewnie, wzdychał, dmuchał, grzechów swych się odrzekiwał i poprawę obiecywał. Lecz poprawa ta w niedzielę trwała, póki był w kościele, ale w domu, po kryjomu, cap! za flaszkę i gul, gul, gul”.

To fragment felietonu ks. Józefa Gawliny, który ukazał się w numerze 38. z 1925 roku, a więc dokładnie 89 lat temu. W niedzielę, kiedy ukaże się ten numer „Gościa”, minie 50. rocznica śmierci drugiego redaktora naczelnego „Gościa Niedzielnego”, bliskiego współpracownika kard. Augusta Hlonda, późniejszego biskupa polowego Wojska Polskiego, pochowanego na cmentarzu pod Monte Cassino. Uroczysta Msza św. w jego intencji odbędzie się w niedzielę 21 września o godz. 12 w kościele św. Barbary w Chorzowie. Przewodniczyć jej będzie abp Wiktor Skworc. „Ambitny, dobrze wykształcony, zręczny polityk, chociaż często w swoich wypowiedziach szczery aż do bólu (…). Związał swoje losy z ks. Augustem Hlondem, który dostrzegał w młodym księdzu cenne, a nie za częste cechy charakteru, takie jak bezkompromisowość i lojalność” – tak we wprowadzeniu do książki „Biskup Józef Gawlina w Związku Sowieckim” pisze o nim ks. Jerzy Myszor.

Późniejszy redaktor „Gościa Niedzielnego” urodził się 18 listopada w 1892 r. w Strzybiku koło Raciborza. W 1914 r. ukończył Gimnazjum w Rybniku, a po nim rozpoczął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Przerwał je w roku następnym z powodu powołania do wojska niemieckiego. Na studia wrócił po zakończeniu I wojny światowej. Święcenia kapłańskie przyjął z rąk kard. Adolfa Bertrama 19 czerwca 1921 r. Kiedy w 1922 r. na Górnym Śląsku utworzono Administrację Apostolską, ks. Gawlina znalazł się wśród duchownych, którzy chcieli budować nową diecezję. Mocno współpracując z kard. Hlondem, w lipcu 1924 r. został przez niego mianowany sekretarzem generalnym Ligi Katolickiej, a od września 1924 do grudnia 1926 był redaktorem „Gościa Niedzielnego” („Tygodnika dla Ludu Katolickiego Administracji Apostolskiej Śląska Polskiego”).

Andrzej Grajewski w tekstach poświęconych historii „Gościa” podkreśla, że ks. Gawlina nie tylko nadzorował pracę, ale często sam od deski do deski zapisywał tygodnik. Przytoczony na początku felieton to jeden z cyklu artykułów, które pisał pod pseudonimem Stach Kropiciel. Dotyczyły one aktualnych tematów społecznych, były podejmowane przez kolejnych naczelnych i cieszyły się dużą aprobatą wśród czytelników. Na polecenie prymasa Hlonda w latach 1927–29 ks. Józef zorganizował Katolicką Agencję Prasową. W lipcu 1931 r. został proboszczem kościoła św. Barbary w Królewskiej Hucie (dzis. Chorzów). W lutym 1933 r. został biskupem polowym Wojsk Polskich. Sakrę biskupią z rąk prymasa Hlonda otrzymał 19 marca 1933 r. w Królewskiej Hucie. Zmarł na zawał serca w nocy z 21 na 22 września 1964 w Rzymie.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Andrzej Grajewski

Dziennikarz „Gościa Niedzielnego”, kierownik działu „Świat”

Doktor nauk politycznych, historyk. W redakcji „Gościa” pracuje od czerwca 1981. W latach 80. był działaczem podziemnych struktur „Solidarności” na Podbeskidziu. Jest autorem wielu publikacji książkowych, w tym: „Agca nie był sam”, „Trudne pojednanie. Stosunki czesko-niemieckie 1989–1999”, „Kompleks Judasza. Kościół zraniony. Chrześcijanie w Europie Środkowo-Wschodniej między oporem a kolaboracją”, „Wygnanie”. Odznaczony Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice, Krzyżem Wolności i Solidarności, Odznaką Honorową Bene Merito. Jego obszar specjalizacji to najnowsza historia Polski i Europy Środkowo-Wschodniej, historia Kościoła, Stolica Apostolska i jej aktywność w świecie współczesnym.

Kontakt:
andrzej.grajewski@gosc.pl
Więcej artykułów Andrzeja Grajewskiego

Zobacz także

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się