Wraz z opowiadaniami – „Na Skalnym Podhalu” i „Bajecznym światem Tatr” – „Legenda” tworzy jedyną w swoim rodzaju monografię, w której świat przedstawiony, człowiek i pejzaż stanowią nierozerwalną całość. W pierwszym utworze znajdziemy historię Kostki-Napierskiego, przywódcy chłopskiego buntu w XVII wieku, drugi opowiada o Janosiku.