Nowy numer 43/2020 Archiwum

Na słoikach pisałam imiona

O tym, co widziała pielęgniarka, pracująca na oddziale ginekologiczno-położniczym w latach 50., 60. i 70., i jak próbowała ratować przed zabiciem nienarodzone dzieci, z Cecylią Krystyną Jankowską rozmawia Barbara Gruszka-Zych.

Cecylia Krystyna Jankowska przez 32 lata pracowała jako pielęgniarka na oddziale ginekologiczno-położniczym, a potem w przychodni Szpitala nr 1 w Bydgoszczy, dziś przemianowanego na szpital kliniczny. Była świadkiem mordowania dzieci nienarodzonych w latach pięćdziesiątych, sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Po raz pierwszy zdecydowała się o tym opowiedzieć „Gościowi Niedzielnemu”. Ma 74 lata. Od 17 lat porusza się na wózku.

Barbara Gruszka-Zych: Podczas nauki w liceum medycznym wybrała Pani specjalność: pediatria...
Cecylia Krystyna Jankowska: – Ale już na praktyce trafiłam na nieszczęsną ginekologię-położnictwo, której od początku bardzo nie lubiłam, bo wiedziałam, że tam zabijali te biedne dzieci. Każda z pielęgniarek musiała przejść przez wszystkie oddziały szpitala przed dyplomem. W tamtych latach obowiązywały tzw. nakazy pracy i po ukończeniu nauki w liceum medycznym znów trafiłam na ginekologię.

Była Pani przełożoną pielęgniarek i wymyśliła Pani, żeby szczątki zabijanych nienarodzonych dzieci składać w słojach z formaliną i wodą.
– Nie, to mój przełożony, doktor Sypniewski, podsunął mi tę myśl. On nigdy by żadnej skrobanki, jak to wtedy nazywali, nie zrobił. Jak do jego gabinetu przychodziły kobiety, to pokazywał im czasopisma ze zdjęciami dzieci poczętych. Jak wyglądają w którym tygodniu życia, żeby nikt nie mówił: „To tylko galaretka”. „Po to uczyłem się za lekarza, żeby ratować życie, a nie zabijać” – powtarzał. I kiedy widział skrobanki, pytał mnie: „Co robimy, siostro Krystyno?”. To wtedy wymyśliłam te słoje, takie wyższe, jak ten czajnik. Nie chodziłam na te skrobanki, dopiero potem zbierałam resztki ciałek albo samą krew, którą wkładali do miski albo po prostu do zlewu. A potem tego małego człowieka wyrzucali do ubikacji, odpływał kanałami? Starałam się te dzieci chrzcić. Na słoikach pisałam ich imiona: Anna, Antoni… Tych kobiet do skrobanek było bardzo dużo, tyle że aż strach. Nikt ich nie zliczy, pewnie tysiące, to szło taśmowo, zawsze stały kolejki. A ja mówiłam „dajcie mi spokój z tymi zabijaniami”. Raz tylko asystowałam przy skrobance, przy pacjentce, która potem zmarła. Lekarz rozszerzył jej kanał szyjki macicy i kawałkami wyciągał dziecko. Człowiek słyszał, jak pękają miażdżone kostki, do dziś to pamiętam… A tak to nie umieli zmusić mnie do tego, nie szłam… Denerwuję się, bo to ciężkie wspomnienia.

Dlaczego zmarła tamta kobieta, która przyszła zabić swoje dziecko?
– Bo przebili jej ścianę macicy. Kiedy już przeczuwała, że umrze, poprosiła mnie, żebym położyła jej dziecko w słoju na sercu. Dała mu imię Anna Maria, tak też napisałam na karteczce, którą przykleiłam na słoju. I Anna Maria poszła za mamą do trumny. Nie chciałam zmarłej położyć słoja na sercu, bo myślałam, że się rozbije i postawiłam w nogach. Ale kiedy ostatni raz otworzono trumnę, wszyscy staliśmy wstrząśnięci, bo kobieta trzymała rękę na sercu, jakby przytulała niewidzialne dziecko…

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Barbara Gruszka-Zych

Dziennikarka działu „Kultura”.

W „Gościu Niedzielnym” od 1988 r. Reportażystka, poetka, krytyk literacki. Należy do: Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Górnośląskiego Towarzystwa Literackiego oraz do Międzynarodowej Wspólnoty Ekumenicznej (IEF). Za cykl reportaży o tematyce społecznej otrzymała tytuł „Przyjaciel Ubogich Dzieci Miasta Katowice”, przyznany przez katowicki Dom Aniołów Stróżów. Za cykl reportaży o Polakach żyjących na Wschodzie w 2005 r. uhonorowana została nagrodą Polskie Pióro, przyznawaną przez Pomoc Polakom na Wschodzie. W 2005 r. otrzymała Nagrodę Kultury Miasta Czeladź (miasta rodzinnego). W 2009 r. – II nagrodę w konkursie Silesia Press za reportaż o pracowniku sonderkomando w Oświęcimiu. Była stypendystką wiedeńskiej fundacji „Janineum” (2002) i Fundacji Jana Pawła II w Rzymie (2003). Jest autorką kilkunastu książek poetyckich oraz dwóch zbiorów reportaży: „Mało obstawiony Święty. Cztery reportaże z Bratem Albertem w tle” i „Zapisz jako…”,  osobistego wspomnienia o Czesławie Miłoszu „Mój Poeta”, a także biografii Wojciecha Kilara „Takie piękne życie. Portret Wojciecha Kilara” i wywiadu rzeki z Krzysztofem i Elżbietą Zanussi „Życie rodzinne Zanussich. Rozmowy z Elżbietą i Krzysztofem”. Jej utwory zostały przetłumaczone na języki: rosyjski, litewski, białoruski, ukraiński, włoski, węgierski, francuski, niemiecki, angielski, arabski. Jej obszar specjalizacji to reportaże, obszerne wywiady z ludźmi kultury i sztuki (m.in. Josifem Brodskim, Czesławem Miłoszem, Wojciechem Kilarem, Adamem Zagajewskim, Ewą Lipską, Agnieszką Holland).

Kontakt:
barbara.gruszka@gosc.pl
Więcej artykułów Barbary Gruszki-Zych

 

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zobacz także