Nowy numer 48/2020 Archiwum

Milion obrazów Papieża

Maturzysta chodzący na kremówki, namiestnik Chrystusa trzymający silną ręką ster łodzi Piotrowej, czy schorowany starzec, któremu ciało odmawia posłuszeństwa? Jaki obraz Jana Pawła II utrwalili poeci?

Niemal w każdym tygodniu trafia na moje biurko wiersz inspirowany postacią Jana Pawła II. Chyba nie ma drugiej osoby na świecie, której poświęcono by tyle utworów poetyckich. Co prawda znaczna ich część to grafomania, ale w tej wielkiej masie trafiają się też utwory ciekawe, intrygujące, a nawet wybitne. O Janie Pawle II pisali przecież twórcy, którzy zdobyli już trwałe miejsce w historii literatury polskiej. Wśród autorów wierszy o Ojcu Świętym są także ci, którzy dopiero próbują wejść na literacki Parnas. W jaki sposób poeci patrzą na Karola Wojtyłę? Co ich w Papieżu fascynuje? Jakie elementy jego biografii okazały się najbardziej dla nich inspirujące? Spróbujmy odpowiedzieć sobie na te pytania, przyglądając się kilku wybranym wierszom poetów różnych pokoleń.

Czysty dźwięk dzwonu
Trudno zacząć inaczej niż od utworu Noblisty. Co prawda tytuł wiersza Czesława Miłosza „Oda na osiemdziesiąte urodziny Jana Pawła II” mógłby sugerować, że mamy do czynienia jedynie z tekstem okolicznościowym, jednak umieszczenie go przez autora w świetnym zbiorze „To” nadaje mu zupełnie inną rangę. Miłosz pokazuje tym gestem, że to wiersz dla niego ważny, a tym samym – że adresat jest kimś, kto zasługuje na szczególny szacunek. To istotna deklaracja poety, który mawiał o sobie, że lubi „wędrować po obrzeżach herezji”. Również ten wiersz zaczyna się od wyznania, w którym autor stawia siebie niejako na obrzeżu: Przychodzimy do ciebie, ludzie słabej wiary. Nie ma w tym jednak cienia przekory. Świadczą o tym następne wersy: Abyś nas umocnił przykładem swego życia/ I oswobodził od niepokoju/ O dzień i rok następny.

Poeta występuje w imieniu tych, którzy mają problem z wiarą, szukając umocnienia właśnie w osobie Papieża. W wieku dwudziestym, który „zasłynął nazwiskami potężnych tyranów”, to właśnie Jan Paweł II niesie nadzieję, że „dzieje nie są zamęt, ale ład szeroki”. Miłosz, choć zalicza siebie do grona „wątpiących”, co do jednego nie ma wątpliwości: czystość, świętość Papieża ma swoje źródło w wierności Ewangelii. Kto wie, czy istoty posługi Piotra naszych czasów najcelniej nie dotknął właśnie ten poeta, zwykle stroniący od jasnych religijnych deklaracji:
 

I nagle jakby czysty dźwięk dzwonu na jutrznię,
Twój znak sprzeciwu podobny do cudu,
Żeby zapytywano: jakże to możliwe,
Że wielbią Ciebie młodzi z niewierzących krajów,
Gromadzą się na placach głowa przy głowie,
Czekając na nowinę sprzed lat dwóch tysięcy.
Ojczyzna i kremówki


Spora część twórczości poświęconej Janowi Pawłowi II obraca się wokół spraw narodowych i niewielu poetom udaje się wyjść tutaj poza banał. Należy do nich niewątpliwie Ernest Bryll, który pisząc o Ojcu Świętym, jednocześnie portretuje Polaków. Nie są to bynajmniej portrety wyidealizowane. W wierszu „*** (Śniłem, że Papież…)” poeta kreśli obraz Polski okaleczonej przez stan wojenny. Papież zbiera obłamki, które były ciałem jego kraju, i na nowo próbuje scalić rozbitą ojczyznę.

« 1 2 3 »
oceń artykuł Pobieranie..

Szymon Babuchowski

Kierownik działu „Kultura”

Doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Przez cztery lata pracował jako nauczyciel języka polskiego, w „Gościu” jest od 2004 roku. Poeta, autor pięciu tomów wierszy. Dwa ostatnie były nominowane do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego, a „Jak daleko” został dodatkowo uhonorowany Orfeuszem Czytelników. Laureat Nagrody Fundacji im. ks. Janusza St. Pasierba, stypendysta Fundacji Grazella im. Anny Siemieńskiej. Tłumaczony na język hiszpański, francuski, serbski, chorwacki, czarnogórski, czeski i słoweński. W latach 2008-2016 prowadził dział poetycki w magazynie „44/ Czterdzieści i Cztery”. Wraz z zespołem Dobre Ludzie nagrał płyty: Łagodne przejście (2015) i Dalej (2019). Jest też pomysłodawcą i współautorem zbioru reportaży z Ameryki Południowej „Kościół na końcu świata” oraz autorem wywiadu rzeki z Natalią Niemen „Niebo będzie później”. Jego wiersze i teksty śpiewają m.in. Natalia Niemen i Stanisław Soyka.

Kontakt:
szymon.babuchowski@gosc.pl
Więcej artykułów Szymona Babuchowskiego

 

Zobacz także