Stefan Wyszyński, od 1953 roku kardynał, sprawował zatem urząd prymasa Polski przez 32 lata, od 1949 do 1981 roku. Jak trudny był to czas dla Polski i Polaków, jak obfitujący w dramatyczne wydarzenia i brzemienny w skutki, nie trzeba przypominać. Między nominacją dla nowego prymasa a objęciem przez niego katedr Polska Partia Robotnicza i Polska Partia Socjalistyczna połączyły się w Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą – „przewodnią siłę narodu”, aczkolwiek z innej stolicy kierowaną. Niedługo potem przyszedł czas na partyjne czystki. W tym też okresie władze rozpoczęły stalinowski kurs represyjny wobec Kościoła. 14 marca 1949 roku rząd wydał szeroko nagłaśniane oświadczenie w sprawie stosunków z Kościołem, a nieco ponad rok później, 14 kwietnia 1950 roku, komuniści i Episkopat Polski podpisali porozumienie. Jego inicjatorem był Wyszyński, któremu w takich właśnie realiach upłynął pierwszy rok sprawowania rządów w polskim Kościele.