Nowy numer 50/2018 Archiwum

Dziś Kościół wspomina św. Mikołaja – świętego Zachodu i Wschodu

Przez wiele lat św. Mikołaj należał do najbardziej znanych i czczonych świętych. Jest otaczany wielką czcią przez wiernych zarówno Kościoła katolickiego, jak i prawosławnego. To przy jego grobie odbył się w 1098 r. zwołany przez papieża Urbana II synod, na którym szukano dróg zniesienia podziałów w chrześcijaństwie. Do dziś Mikołaj jest ukochanym świętym dzieci, kojarzonym z wymarzonymi prezentami pod choinką. Jego wspomnienie przypada według kalendarza gregoriańskiego 6 grudnia, natomiast według kalendarza juliańskiego – 19 grudnia.

Greckie imię Mikołaj oznacza “zwycięzca ludu”. Ma ono wiele odmian: Nikolas, Niklas, Nicolo, Klaus, Mikulasz, Miklos, Nichol, Noel Baba, a dzień 6 grudnia – “Natalis S. Nicolai”: Nicolai hiemals, Niclastag, Nielsdag, Clawsdach.

Mikołaj urodził się prawdopodobnie ok. 270 r. w Licji w miejscowości Patras jako jedyne dziecko zamożnego małżeństwa chrześcijańskiego. Od młodości wyróżniał się nie tylko pobożnością, ale był też bardzo wrażliwy na ludzkie nieszczęścia. Po śmierci rodziców dzielił się chętnie swoim majątkiem z biednymi. Gdy dowiedział się, że trzy córki ubogiego mieszkańca miasta nie mogą wyjść za mąż, gdyż ich ojca nie stać na posag, podrzucił im ukradkiem większą sumę pieniędzy. Tę przypowieść wykorzystał Dante w “Boskiej komedii”. Wybrany na biskupa Myry (Demre w dzisiejszej Turcji), Mikołaj podbił serca wiernych nie tylko gorliwością pasterską, ale i troską o ich potrzeby materialne.

Zmarł, jak mówi tradycja, 6 grudnia między rokiem 345 i 352 w wieku prawie 70 lat. Podobno w chwili jego śmierci ukazały się anioły i rozbrzmiały chóry anielskie. Relikwie z portowego miasta Myra przywieźli 9 maja w 1087 r. do włoskiego Bari tamtejsi marynarze, chroniąc je przed muzułmanami. Pamiątkę tego dnia odnotowano także w kalendarzach jako wspomnienie świętego. Wkrótce św. Mikołaj stał się patronem tego miasta, największego nad Adriatykiem.

W 1089 r. papież Urban II poświęcił grobowiec świętego w bazylice jego imienia. Przy jego grobie odbył się w 1098 r. synod, którego celem było połączenie Kościoła prawosławnego z rzymskim. Wśród 184 biskupów był także prymas Anglii, abp św. Anzelm z Canterbury. W 1197 r. bazylikę w Bari, zbudowaną nad szczątkami świętego, konsekrował kanclerz cesarza Henryka VI, biskup Hildesheimu. Przy bazylice św. Mikołaja w Bari przechowywany jest dokument z XII w., opisujący dzieje sprowadzenie relikwii świętego. Do dziś też zachowały się w Myrze ruiny kościoła św. Mikołaja.

W Bari co roku, 9 maja, w rocznicę przywiezienia relikwii św. Mikołaja, obchodzone są okolicznościowe uroczystości. Największe obchody odbywają się na pełnym morzu. Rankiem 8 maja wypływa z portu najokazalszy statek z dwumetrowej wielkości figurą świętego, któremu towarzyszą wierni w procesji na bogato przyozdobionych łodziach, stateczkach i kutrach. Gdy statek przywozi figurę na brzeg, obwozi się ją po odświętnie przybranym mieście na specjalnie przygotowanym powozie. Ta procesja morska kończy się ogólnym świętowaniem i fajerwerkami. Natomiast następnego dnia w kościołach odbywają się nabożeństwa, a centralna uroczystość – przy grobie świętego w bazylice w Bari. W bazylice tej jest również pochowana królowa Bona, żona Zygmunta Starego i matka Zygmunta Augusta, która pochodziła z Bari. Mauzoleum za głównym ołtarzem ufundowała jej córka, Anna Jagiellonka. Na sarkofagu umieszczone są rzeźby klęczącej królowej Bony, a po jej bokach – patronów Polski i Bari: św. Stanisława i św. Mikołaja.

Hołd relikwiom świętego oddał w 1984 r. papież Jan Paweł II, który na pamiątkę swej wizyty przekazał bazylice pastorał.

Wokół postaci św. Mikołaja narosło wiele legend. Najstarszy pisemny dowód na oddawanie czci biskupowi z Myry to tzw. praxis de stratelatis, legenda o cudownym uratowaniu trzech namiestników, niesłusznie skazanych na karę śmierci przez cesarza Konstantyna Wielkiego (306-337). Prawdopodobnie to zachowane opisanie legendy powstało ok. 460-580 roku, choć nie wyklucza się istnienia jeszcze starszych pism. Legenda ta była w średniowieczu tak popularna na całym świecie, że do dziś zachowało się jeszcze ponad 50 jej różnych rękopisów. Bardzo popularna była też inna, mówiąca o tym, że Mikołaj swoją modlitwą uratował od niechybnego utonięcia rybaków w czasie gwałtownej burzy. Dlatego czczony jest także jako patron marynarzy i rybaków. Niedawno przedstawiciele prawosławnych patriarchatów, konferencji episkopatów katolickich i Kościołów ewangelickich z 16 krajów basenu Morza Śródziemnego zaproponowali, by św. Mikołaja ogłosić patronem Morza Śródziemnego.

Najstarsza znana biografia św. Mikołaja, “Vita per Michaelem” powstała prawdopodobnie ok. 750-850 r. w Konstantynopolu. Wyprzedziła ona nieco później spisaną biografię “Methodius et Theodorum” datowaną na początek IX wieku.

Św. Mikołaj jest patronem Grecji, Rosji i Lotaryngii. W Szwajcarii jest patronem diecezji Lozanna-Genewa-Fryburg. Przede wszystkim jednak obrały go za swego patrona miasta hanzeatyckie oraz Amsterdam, Ankona, Bari, Fryburg Meran i Nowy Jork. Imię świętego noszą też liczne miasta na wszystkich kontynentach. Liczbę kościołów i ołtarzy jemu poświęconych tylko w średniowiecznych Niemczech obliczano na 4-5 tysięcy.

W wielu miastach istniały też bractwa św. Mikołaja zakładane przez kupców, marynarzy i różne cechy rzemieślnicze. Jednym z najstarszych jest bractwo św. Mikołaja w Kolonii, które prawdopodobnie powstało w 1201 r. W późniejszym okresie działały jeszcze w Kolonii trzy inne bractwa im. Św. Mikołaja.

Mikołaj jest patronem dziewcząt pragnących wyjść za mąż, kobiet chcących urodzić dziecko, noworodków, ludzi morza, flisaków, dokerów, kupców, młynarzy, piekarzy, rzeźników, krawców, tkaczy, podróżnych i pielgrzymów, więźniów, adwokatów, notariuszy, handlarzy winem i zbożem, właścicieli i żebraków. Zaliczany był do Czternastu Świętych Wspomożycieli.

W Polsce św. Mikołaj był kiedyś bardzo popularny. Jeszcze dzisiaj pod jego wezwaniem jest 327 kościołów. Jego wezwanie noszą trzy kościoły katedralne: w Elblągu, Kaliszu i w Bielsku-Białej. Najokazalsze kościoły św. Mikołaja znajdują się w Gdańsku i Elblągu. Natomiast największe polskie sanktuarium św. Mikołaja jest w Pierśćcu koło Skoczowa na Śląsku Cieszyńskim. Pierwszą kaplicę jemu poświęconą zbudowano tam już w XIV wieku. Szczególną czcią otaczana jest cudowna figura św. Mikołaja, przy której wierni od lat wypraszają łaski zdrowia dla siebie i swoich bliskich.

Zwyczaj wręczania dzieciom prezentów powstał w średniowieczu. Jego początki, to udzielanie stypendiów i zapomóg przez szkoły mające za patrona św. Mikołaja. Z upływem lat przekształcił się w obdarowywanie prezentami dzieci, a także wszystkich członków rodzin.

Co najmniej od XV w. istniał zwyczaj budowania “łódeczek św. Mikołaja”, w które święty miał składać prezenty. Z czasem łódeczki zastąpiły buty i skarpety, lub – w regionach protestanckich – adwentowe talerze z darami.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

  • GOSC
    06.12.2018 10:41
    Brakuje tylko informacji, że podczas Soboru Watykańskiego II komisja zajmująca się kalendarzem liturgicznym udowodniła, że Mikołaj biskup Miry jest wytworem hagiografii i jako człowiek prawdopodobnie nigdy nie istniał. Święto 6 grudnia zostało zachowane jako wspomnienie dowolne przez Pawła VI z uwagi na bardzo powszechny kult Mikołaja, obecny nawet u protestantów, którzy nie uznają świętych i w niektórych szyickich grupach muzułmańskich.
  • mee...
    06.12.2018 12:19
    Wskrzesil ponoc trzech gosci hotelowych, ktorych w zlosci zabil hotelarz, bo nie byli w stanie zaplacic rachunku...ale juz z wieziania - uwolnil go dekret...spojrzmy zatem na apostolow - gdy Piotr przystopil do biedaka powiedzial; nie ma pieniedzy ale to co mam ci daje - wstan i chodz, chwycil go za prawa reke a on od razu podskoczyl i zaczal chodzic. Ludzie gdy to zobaczyli ten cudowny cud - zdziwili sie i bardzo sie ucieszyli. Wowczas Piotr rzekl; tego cudu dokonalismy moca Boga, Ktory wskrzesil Chrystusa...nie podobalo sie to oczywiscie przywodcom religijnym, ktorzy ostrzegli Piotra i Jana mowiac im zeby juz wiecej nie mowili o Jezusie, ale oni dalej Jezusa glosili - za co wyladowali w wiezieniu z ktorego uwolnil ich aniol, a nie dekret wladzy.
    doceń 0
  • mee...
    06.12.2018 12:48
    ...gdy mnie zomowiec uzbrojony po zeby zwinel z chodnika w Gdansku w swieto 3 Maja...i prowadzil do Nyski, do ktorej inni zomowcy wrzucali brutalnie ludzi...do Nyski mnie nie wrzucil jakby zaniemug wiec z drzacymi nogami stanelem obok. zomowcy jak w ukropie Nyske wypelni ludzmi - mnie stojacego przy drzwiach nie widzac i odjechali...a ja w spokoju odszedlem. Ludzie ktorzy to widzieli sie zdziwili...pmietam jak dzis co sie ze mna dzialo jak ten zomowiec mnie prowadzil do samochodu, strach, powiedzialem w mysli - Panie przeciez z tamtad ja juz nie wyjde...
    doceń 0
  • Gość
    06.12.2018 14:31
    Litania do Świętego Mikołaja

    Kyrie eleison, Chryste eleison
    Chryste usłysz nas, Chryste wysłuchaj nas,
    Ojcze z nieba, Boże – zmiłuj się nad nami
    Synu Odkupicielu świata Boże
    Duchu Święty, Boże
    Święta Trójco, Jedyny Boże

    Święty Mikołaju, Cudotwórco – módl się za nami
    Święty Mikołaju, wspomożycielu ubogich,
    Święty Mikołaju, obrońco dziewic,
    Święty Mikołaju, opiekunie żeglujących,
    Święty Mikołaju, wskrzesicielu umarłych,
    Święty Mikołaju, odnowicielu świątyń bożych,
    Święty Mikołaju, pocieszycielu strapionych,
    Święty Mikołaju, ucieczko chorych,
    Święty Mikołaju, biskupie cudownie wybrany,
    Święty Mikołaju, dobry pasterzu wiernych,
    Święty Mikołaju, pogromco złych duchów,
    Święty Mikołaju, słowa Bożego głosicielu,
    Święty Mikołaju, walczący ze zbrodniami,
    Święty Mikołaju, zdrowie niemocnych,
    Święty Mikołaju, podporo więźniów,
    Święty Mikołaju, strzegący tajemnic,
    Święty Mikołaju, szczodry jałmużniku,
    Święty Mikołaju, miłujący ubóstwo,
    Święty Mikołaju, podporo wstrzemięźliwości,
    Święty Mikołaju, opiekunie sierot,
    Święty Mikołaju, opiekunie rodzin,
    Święty Mikołaju, naśladowco Cnót Chrystusowych,
    Święty Mikołaju, pośredniku nasz u Pana,
    Święty Mikołaju, ratunku konających,
    Święty Mikołaju, wybawicielu dusz czyśćcowych,
    Święty Mikołaju, ucieczko w każdej potrzebie,
    Święty Mikołaju, ojcze nasz najlepszy,
    Święty Mikołaju, patronie naszego kościoła,
    Święty Mikołaju, opiekunie naszej parafii,

    Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie
    Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie
    Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.

    K. Módl się za nami święty Mikołaju
    W. Abyśmy stali się godnymi obietnic Chrystusowych

    K. Módlmy się:
    Miłosierny Ojcze Niebieski, dziękujemy łaskawości Twojej za to, że świętego Mikołaja naznaczyłeś nam jako patrona i opiekuna; racz nas przez całe życie prowadzić drogą przykazań Twoich, abyśmy będąc z łaski Twojej wezwani, za Jego przyczyną służyć Ci mogli na wieki ze świętymi w niebie.
    Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

    Modlitwa do św. Mikołaja z Miry



    Święty Mikołaju, pomóż mi przez twe możne wstawiennictwo, abym dzień dzisiejszy poświęcił memu Bogu i Stwórcy: przez spełnienie Jego świętej woli, przez głęboką miłość do Niego i przez wielką, czułą troskliwość w unikaniu wszelkich grzechów i uchybień.


    Módl się za mną, święty Mikołaju, przez nieskończone zasługi twego i mego Boskiego Zbawiciela, którego na ziemi tak głęboko kochałeś i ku którego chwale radośnie ofiarowałeś swe życie. Jednoczę wszelkie dobro, które dziś uczynię za łaską Bożą, z twymi wielkimi zasługami, z zasługami wszystkich innych świętych i nieskończonymi zasługami Jezusa Chrystusa i poświęcam je Bogu na Jego chwałę ― z tą całą świętą myślą i zamiarem, z którymi Jezus ongiś poświęcił wszystkie Swe dobre uczynki i cierpienia, i Swą gorzką śmierć.

    Amen.
    II wersja

    Kyrie eleison, Chryste eleison ― Kyrie eleison,

    Chryste, usłysz nas ― Chryste, wysłuchaj nas,

    Ojcze z nieba, Boże ― zmiłuj się nad nami,

    Synu, Odkupicielu świata, Boże,

    Duchu Święty, Boże,

    Święta Trójco, Jedyny Boże.



    Święty Mikołaju, święty wyznawco ―módl się za nami,

    Święty Mikołaju, któryś ujrzał Archanioła Michała w niebieskiej chwale,

    Święty Mikołaju, któryś miał być świadkiem Jezusa Chrystusa w wielu miejscach,

    Święty Mikołaju, Ducha Bożego pełny,

    Święty Mikołaju, miłością Boga i bliźnich pałający,

    Święty Mikołaju, bojowniku wiary,

    Święty Mikołaju, lilio czystości,

    Święty Mikołaju, w cichości i pokorze Bogu oddany,

    Święty Mikołaju, z Bogiem przez nieustanną modlitwę złączony,

    Święty Mikołaju, naczynie wybrane przez Boga ku nawróceniu pogan,

    Święty Mikołaju, nadziejo chorych i nieszczęśliwych,

    Święty Mikołaju, chorób ciała i duszy lekarzu doskonały,

    Święty Mikołaju, obrońco sierot i wdów,

    Święty Mikołaju, pociecho ubogich i opuszczonych,

    Święty Mikołaju, ucieczko błądzących,

    Święty Mikołaju, przemożny orędowniku u Boga,

    Święty Mikołaju, zawsze pogodny i radosny,

    Święty Mikołaju, opiekujący się chorymi,

    Święty Mikołaju, godzący zwaśnionych,

    Święty Mikołaju, po zgonie nieskazitelnością ciała uwielbiony,

    Święty Mikołaju, wielkimi cudami przez Boga wsławiony,

    Święty Mikołaju, piękny przykładzie doskonałości,

    Święty Mikołaju, wzorze męstwa,

    Święty Mikołaju, aniele w ciele ludzkim,

    Święty Mikołaju, opiekunie sierot i nienarodzonych,

    Święty Mikołaju, dobry doradco samotnych matek,

    Święty Mikołaju, niebiański patronie dzieci i młodzieży,

    Święty Mikołaju, wielki cudotwórco,

    Święty Mikołaju, dzielny patronie wszystkich twych czcicieli,

    Święty Mikołaju, jasno świecąca gwiazdo świętości,

    Święty Mikołaju, pełny chwały obrońco dzieci,

    Święty Mikołaju, przewodniku małych dusz, który tak wiele serc zwróciłeś ku Bogu,

    Święty Mikołaju, siedmioma darami Ducha Świętego przyozdobiony,

    Święty Mikołaju, pobożny i skupiony przed obliczem Bożym.



    Święty Mikołaju, abyśmy z grzechów naszych powstawali ― proś za nami,

    Święty Mikołaju, abyśmy szczerze pokutowali,

    Święty Mikołaju, abyśmy w służbie Bożej gorliwymi byli,

    Święty Mikołaju, abyśmy w cnocie postępowali,

    Święty Mikołaju, abyśmy w jedności i zgodzie żyli,

    Święty Mikołaju, abyśmy w wierze niezachwianie trwali,

    Święty Mikołaju, abyśmy nigdy zwątpieniu nie ulegli,

    Święty Mikołaju, abyśmy nigdy w rozpacz nie wpadli,

    Święty Mikołaju, abyśmy błądzących na drogę prawdziwą sprowadzali,

    Święty Mikołaju, abyśmy sami od jedności Kościoła katolickiego nie odstąpili,

    Święty Mikołaju, abyśmy od wszelkich niebezpieczeństw duchowych uwolnieni byli,

    Święty Mikołaju, abyśmy po przejściu życia doczesnego z tobą się połączyli.



    Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata ― przepuść nam, Panie,

    Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata ― wysłuchaj nas, Panie,

    Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata ― zmiłuj się nad nami.



    Prowadzący: Módl się za nami, święty Mikołaju!

    Wszyscy: Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.



    Prowadzący: Módlmy się: Boże, któryś świętego Mikołaja, biskupa, dla wyznania prawdziwej wiary wsławił niezliczonymi cudami, † spraw, abyśmy przez jego zasługi i modlitwy * w tejże wierze niezachwiani raczej wszystkie przeciwności przetrwali, niż szkodę na duszy naszej ponieśli i uszli ognia piekielnego. Przez Chrystusa Pana naszego.

    Wszyscy: Amen.

    doceń 0

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Reklama

Zapisane na później

Pobieranie listy