Nowy numer 49/2019 Archiwum

Troskliwy opiekun

Mały Jezus, spoglądając na opiekuna z figlarnym uśmiechem, sięga do stojącego na stole koszyka z owocami. Czy to zwykła scenka rodzajowa z dzieciństwa Zbawiciela?

Zastanawia wyeksponowanie owoców na pierwszym planie. Zapewne nieprzypadkowo są to winogrona i granaty. Winogrona to symbol Chrystusa, którego nazywano nawet mistycznym winogronem. Owoce te nawiązują do ustanowienia Eucharystii, ponieważ z winogron robi się wino. Z kolei granat symbolizuje zarówno mękę Pańską (z powodu soku krwistego koloru), jak i zmartwychwstanie. W starożytności był bowiem atrybutem Persefony, żony Hadesa (greckiego boga świata zmarłych), powracającej każdej wiosny z krainy umarłych. Oznaczał więc nieśmiertelność.

Święty Józef chyba instynktownie wyczuwa, że Jezusowi zagraża jakieś niebezpieczeństwo. Patrzy na Niego z troską i próbuje odciągnąć Go od kosza z owocami.

Święty Józef pełnił niezwykle ważną rolę opiekuna Jezusa i Maryi. Mimo to wiadomo o nim bardzo niewiele. W sztuce sakralnej, nawet gdy go przedstawiano, z reguły nie był głównym bohaterem dzieła. Sytuacja zmieniła się po Soborze Trydenckim, który mocno podkreślił znaczenie św. Józefa w wychowywaniu Jezusa. Zaowocowało to później wieloma obrazami pokazującymi sceny zaledwie zasygnalizowane w Biblii, a przedstawiające dzieciństwo i wczesną młodość Zbawiciela.

Józef trzyma w prawej ręce ukwieconą gałązkę. To nawiązanie do legendy opisanej przez jeden z apokryfów (pism opowiadających o wydarzeniach biblijnych, nie uznanych jednak przez Kościół za wiarygodne i natchnione). Według tej legendy kapłani w Judei szukali godnego małżonka i opiekuna dla Maryi, prosząc Boga o wskazanie właściwego kandydata. W tłumie stał także Józef. Trzymana przez niego gałązka w sposób cudowny zakwitła. Kapłani odczytali to jako znak, że właśnie Józefowi mają oddać rękę Maryi.

Leszek Śliwa

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Leszek Śliwa

Zastępca sekretarza redakcji „Gościa Niedzielnego”

Prowadzi stałą rubrykę, w której analizuje malarstwo religijne. Ukończył historię oraz kulturoznawstwo (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Śląskim. Przez rok uczył historii w liceum. Przez 10 lat pracował w „Gazecie Wyborczej”, najpierw jako dziennikarz sportowy, a potem jako kierownik działu kultury w oddziale katowickim. W „Gościu Niedzielnym” pracuje od 2002 r. Autor książki poświęconej papieżowi Franciszkowi „Franciszek. Papież z końca świata” oraz książki „Jezus. Opowieść na płótnach wielkich mistrzów”, także współautor dwóch innych książek poświęconych malarstwu i kilku tomów „Piłkarskiej Encyklopedii Fuji”. Jego obszar specjalizacji to historia, historia sztuki, dawna broń, film, sport oraz wszystko, co jest związane z Hiszpanią.

Kontakt:
leszek.sliwa@gosc.pl
Więcej artykułów Leszka Śliwy

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji