GN 43/2020 Archiwum

Gorliwy apostoł

O św. Szymonie apostole wiemy bardzo niewiele.


Ewangelie wymieniają go tylko trzy razy. Święty Łukasz nadaje mu przydomek „gorliwy”. Z obrazu Ribery spogląda na nas człowiek o szczerym i śmiałym spojrzeniu. W jednej ręce trzyma księgę, w drugiej… piłę. Księga Pisma Świętego jest tradycyjnym atrybutem wszystkich apostołów. Drugi atrybut – jak zwykle w przypadku męczenników – ma związek z jego śmiercią. 


Właściwie nie wiadomo, jak zginął Szymon. Pismo Święte o tym nie wspomina. Tradycja łączy tego apostoła ze św. Judą Tadeuszem. Razem mieli głosić Ewangelię nad Morzem Czerwonym i w Babilonii, a także w Afryce Północnej – w Egipcie i Mauretanii. Podobno dotarli nawet do Wysp Brytyjskich. Według średniowiecznych żywotów świętych Szymon zginął w Persji, na Kaukazie albo w Edessie (miasto w dzisiejszej Turcji). Jedna z wersji mówi o tym, że przecięto go na pół piłą. Dlatego właśnie z piłą zwykle jest przedstawiany na obrazach.


Takie portrety świętych, jak ten który reprodukujemy, stały się bardzo popularne, począwszy od II połowy XVI wieku. Związane jest to z opracowanymi podczas soboru w Trydencie (1545–1563) zasadami, na których miała się opierać sztuka kontrreformacji. Jak wiadomo, reformacja negowała rolę świętych jako pośredników między wiernymi a Bogiem. Ich kult został więc uznany na soborze za ważny element obrony katolicyzmu. Najwybitniejsi malarze w XVI i XVII wieku tworzyli cykle portretów przedstawiających apostołów nie w kontekstach wydarzeń biblijnych, lecz jako ludzi niemal współczesnych widzom, o twarzach nie idealizowanych, ale takich, które każdy mógł zobaczyć na ulicy. Ich atrybuty przypominały natomiast o sile wiary, pozwalającej tym świętym przyjąć męczeństwo. 
Cykl portretów apostołów namalowany przez José de Riberę, hiszpańskiego malarza żyjącego we Włoszech (zwany był tam Lo Spagnoletto – Mały Hiszpan), został zakupiony w XVIII wieku przez króla Hiszpanii Karola IV do kolekcji królewskiej. Stamtąd trafił do państwowego Museo del Prado.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Leszek Śliwa

Zastępca sekretarza redakcji „Gościa Niedzielnego”

Prowadzi stałą rubrykę, w której analizuje malarstwo religijne. Ukończył historię oraz kulturoznawstwo (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Śląskim. Przez rok uczył historii w liceum. Przez 10 lat pracował w „Gazecie Wyborczej”, najpierw jako dziennikarz sportowy, a potem jako kierownik działu kultury w oddziale katowickim. W „Gościu Niedzielnym” pracuje od 2002 r. Autor książki poświęconej papieżowi Franciszkowi „Franciszek. Papież z końca świata” oraz książki „Jezus. Opowieść na płótnach wielkich mistrzów”, także współautor dwóch innych książek poświęconych malarstwu i kilku tomów „Piłkarskiej Encyklopedii Fuji”. Jego obszar specjalizacji to historia, historia sztuki, dawna broń, film, sport oraz wszystko, co jest związane z Hiszpanią.

Kontakt:
leszek.sliwa@gosc.pl
Więcej artykułów Leszka Śliwy

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zobacz także