GN 04/2020 Archiwum

Nieznany Europejczyk

Kardynał Bolesław Kominek powinien być uważany za jednego z wielkich twórców współczesnej Europy 
– mówi prof. Krzysztof Pomian. Jest szansa, 
aby ten pogląd upowszechnić. 


– Myślę – mówi prezydent Wrocławia – że przypomnienie duchowego wymiaru orędzia oraz faktu, że jego autorem był metropolita wrocławski będzie dobrym przygotowaniem do czasu, kiedy Wrocław w 2016 r. będzie Europejską Stolicą Kultury. Chcemy, aby wystawa o kard. Kominku była jednym z elementów tych obchodów oraz wpisywała się w program Światowych Dni Młodzieży, które odbędą się w Krakowie. Wrocław będzie wtedy gościł wielu młodych, podążających na spotkanie z papieżem Franciszkiem. Chciałbym, aby mieli oni możliwość zapoznania się z wystawą o kard. Kominku we Wrocławiu i poznali jego wkład w dzieło tworzenia nowej, otwartej Europy. 
Obchody jubileuszu listu biskupów polskich do biskupów niemieckich organizowane będą we Wrocławiu także przez lokalny Kościół. W najbliższym czasie dojdzie do stworzenia wspólnego planu działań, podejmowanych przez archidiecezję wrocławską oraz samorząd miejski. 


Nie tylko o orędziu


Wystawa będzie opowiadała historię życia kard. Kominka, zwracając uwagę na jego śląskie korzenie, człowieka pogranicza, wychowanego w duchu polskim, ale także znakomicie znającego kulturę niemiecką. Warto przypomnieć, że w latach 30. XX wieku ks. Kominek wchodził w skład redakcji „Gościa Niedzielnego”, redagując m.in. specjalny dodatek dla Akcji Katolickiej. Kard. Kominek posługiwał się językiem niemieckim bezbłędnie, dlatego mógł list napisać w języku oryginalnym. W ramach przygotowań do wystawy Ośrodek Pamięć i Przyszłość wykonał już wielką kwerendę w wielu muzeach państwowych oraz kościelnych w całej Polsce.

W opinii dyr. Marka Mutora zespołowi Ośrodka udało się przejrzeć zawartość największych zespołów archiwalnych, a jest ich bardzo wiele. Dość powiedzieć, że jedynie prowadzona przez bezpiekę operacja „Dyplomata”, dotycząca rozpracowania kard. Kominka z okresu 1946–1974, przechowywana w oddziale IPN we Wrocławiu liczy kilkanaście tysięcy dokumentów. 
Dzięki uprzejmości oraz pomocy ze strony ks. prof. Jana Kruciny, sekretarza kard. Kominka, udało się także dotrzeć do wielkiej, a zupełnie nieznanej, liczącej blisko 20 tys. kart prywatnej spuścizny po metropolicie wrocławskim, zawierającej m.in. jego prywatną korespondencję z wieloma znanymi osobistościami, notatki, refleksje, komentarze. Istotne znaczenie mają duże, często nigdzie niepublikowane kolekcje zdjęciowe, m.in. pochodzące z wrocławskiego archiwum archidiecezjalnego, ale także zdjęcia operacyjne SB, wykonywane przez wiele lat ze specjalnego punktu zainstalowanego naprzeciwko kurii we Wrocławiu. Niewiele natomiast zachowało się tzw. artefaktów, czyli przedmiotów osobiście użytkowanych przez kard. Kominka, wśród tych nielicznych jest jego kapelusz kardynalski oraz rękawiczki, będące częścią stroju kardynalskiego. Być może uda się na wystawie pokazać pastorał kard. Adolfa Bertrama, poprzednika kard. Kominka na urzędzie metropolity wrocławskiego. Kardynał Kominek używał go przy okazji ważnych wydarzeń i spotkań, m.in. z delegacjami z Niemiec, aby podkreślić wspólnotę i niepodzielność tradycji kościelnej, trwającej nieprzerwanie, pomimo zmieniających się realiów politycznych czy społecznych. 


Oczywiście centralnym punktem ekspozycji będzie orędzie, którego oryginał przechowywany jest w muzeum archidiecezjalnym metropolii w Kolonii. Dokument trafił tam, ponieważ formalnym jego adresatem był przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec, którym wówczas był kard. Joseph Frings, metropolita Kolonii. W kolońskim archiwum jest także przechowywany brudnopis odpowiedzi biskupów niemieckich, maszynopis z ich odręcznymi uwagami. Ma on tym większą wartość, że oryginał odpowiedzi w polskich zbiorach zaginął, jak informował mnie dr Wojciech Kucharski z Ośrodka, który szukał go w zbiorach Episkopatu Polski. Być może znajduje się w aktach prymasowskich, których historycy nie zdołali jeszcze dokładnie spenetrować. Ważnym, mało znanym w Polsce szczegółem, który na wystawie będzie przypomniany, jest fakt, że abp Kominek w drugiej połowie lat 60. należał do promotorów idei powołania do życia Rady Konferencji Biskupich Europy, będącej w Kościele ważnym ośrodkiem refleksji nad chrześcijańskim dziedzictwem całego kontynentu oraz projektami integracji politycznej kontynentu.

Pomysł zorganizowania wystawy o kard. Kominku w Brukseli stwarza szansę dotarcia z opowieścią o roli Kościoła w Polsce na rzecz pojednania i porozumienia do ludzi, którzy niewiele bądź zgoła nic nie wiedzą o naszej najnowszej historii. Wrocław w przededniu ważnych rocznic i obchodów postanowił, aby postać kard. Kominka, metropolity wrocławskiego, stała się jednym z jego symboli, i jest to mądra i dalekowzroczna decyzja.

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Andrzej Grajewski

Zastępca redaktora naczelnego „Gościa Niedzielnego”, kierownik działu „Świat”

Doktor nauk politycznych, historyk. W redakcji „Gościa” pracuje od czerwca 1981. W latach 80. był działaczem podziemnych struktur „Solidarności” na Podbeskidziu. Jest autorem wielu publikacji książkowych, w tym: „Agca nie był sam”, „Trudne pojednanie. Stosunki czesko-niemieckie 1989–1999”, „Kompleks Judasza. Kościół zraniony. Chrześcijanie w Europie Środkowo-Wschodniej między oporem a kolaboracją”, „Wygnanie”. Odznaczony Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice, Krzyżem Wolności i Solidarności, Odznaką Honorową Bene Merito. Jego obszar specjalizacji to najnowsza historia Polski i Europy Środkowo-Wschodniej, historia Kościoła, Stolica Apostolska i jej aktywność w świecie współczesnym.

Kontakt:
andrzej.grajewski@gosc.pl
Więcej artykułów Andrzeja Grajewskiego

Zobacz także

  • Roman_Lekapenos
    21.02.2015 21:51
    Dutkiewicz - wszystkimi wodami myty.... Rzygać się chce widząc takich ludzi. Może jakieś zestawienie kard. Kominka z profesorem Bałwanem???
    doceń 0

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji