Nowy numer 43/2020 Archiwum

Biblia w języku Jezusa

Polska kultura zyskała skarb. Na język polski przełożono pierwszą księgę Biblii Aramejskiej, czyli tzw. targumów. Po aramejsku mówił Jezus. Dzięki targumom wiele tekstów biblijnych rozumiemy lepiej i głębiej. 



Kolejna perła to komentarz do znanych słów: „Prochem jesteś i w proch się obrócisz” (Rdz 3,19). W targumie pojawia się jakby ciąg dalszy tej myśli. Słowa Boga do Adama w wersji aramejskiej brzmią tak: „Będziesz jadł chleb w pocie twego czoła, dopóki nie wrócisz do ziemi, z której zostałeś stworzony, ponieważ prochem jesteś i w proch się obrócisz. Lecz z prochu powstaniesz ponownie, aby zrozumieć i rozpoznać to wszystko, co uczyniłeś”. – Ten tekst nie zostawia czytelnika w pustce, ale pokazuje, co dalej. Daje nadzieję, że proch to nie wszystko, ale czeka nas zmartwychwstanie. To jakby przygotowanie do tego, co przynosi Jezus, który jest zmartwychwstaniem i życiem – komentuje ks. Wróbel. 
Inny zdumiewający fragment to dialog między Kainem i Ablem, którego nie znajdziemy w oryginale. Historia pierwszego zabójstwa jest opisana w oryginale zdawkowo. W wersji aramejskiej mamy dialog. Kain mówi do Abla: „Widzę, że świat nie został stworzony w miłości ani świat nie jest kierowany według owoców dobrych czynów i faworyzuje się osoby w sądzeniu”. Abel tłumaczy Kainowi, że jest inaczej, ale ten odpowiada: „Nie ma sądu i nie ma sędziego, nie ma innego świata. Nie ma też nagrody dla sprawiedliwych i nie ma kary dla złych”. To jakby pierwsza w historii deklaracja ateizmu. Abel odpowiada: „Jest sąd i jest sędzia, i jest inny świat. Jest nagroda dla sprawiedliwych i jest kara dla złych w świecie, który przyjdzie”. 
Cudowne są dialogi, dopisane przy historii ofiary, którą Abraham ma złożyć z syna Izaaka. Takie perły znajdziemy na każdej stronie. Oczywiście odkryjemy je wtedy, gdy porównamy „polski” targum na przykład z Biblią Tysiąclecia.Zadaniem naukowców będzie uporządkowanie tych odkryć, ich analiza, wytłumaczenie, ale to rzecz pożyteczna i dla osobistej duchowej lektury. Ksiądz Wróbel dodaje: – Otrzymujemy pomoc nie tylko dla interpretacji Starego Testamentu. Targumy funkcjonowały w świecie Jezusa i apostołów, więc oddziaływały silnie na mentalność autorów Nowego Testamentu. Jaki wpływ miały teksty targumiczne na jego kształt? To kolejny kierunek badań biblistów. Jest źródło, które – mam nadzieję – uruchomi nowy zapał, nowe zainteresowanie. 


cel: przybliżenie biblii


Oczywiście trzeba pamiętać, że Biblia Aramejska nie jest tekstem natchnionym. Nie jest to Pismo Święte. To jest przekład z komentarzem, którego celem było przybliżanie Biblii prostym ludziom w ich czasach i w konkretnych okolicznościach życia. Już rabini żydowscy przestrzegali, by Biblia Aramejska nie wyparła Biblii Hebrajskiej. Tym niemniej te starożytne przekłady biblijne mają o wiele większe znaczenie niż te współczesne, ponieważ powstawały w tym samym środowisku i w czasach zbliżonych do tych, gdy kształtowała się główna tradycja biblijna. Można metaforycznie powiedzieć, że czujemy w nich to samo tchnienie Ducha Bożego, które stoi za właściwym tekstem Biblii.
Warto dodać, że tradycja targumiczna jest nadal żywa wśród współczesnych wyznawców judaizmu. Talmud, jedna z ważnych ksiąg judaizmu, został napisany po aramejsku. Znaczenie polskiego wydania Biblii Aramejskiej docenił naczelny rabin Polski Michael Schudrich. We wstępie napisał: „Tradycja żydowska uczy nas, że każde Słowo Biblii może być rozumiane na 70 sposobów. Tora ma 70 twarzy. Dlatego każdy nowy komentarz Pisma Świętego otwiera nam jeszcze jeden sposób rozumienia Biblii – Słowa Boga”. 
Projekt – realizowany pod patronatem PAN przez biblistów z całej Polski i uczonych żydowskich – jest bardzo ambitny. Zakłada wydanie Pięcioksięgu przetłumaczonego z trzech najważniejszych targumów (to razem 15 ksiąg) oraz pozostałych ksiąg Biblii Hebrajskiej już w jednej wersji. Ksiądz prof. Mirosław Wróbel zadedykował swoje dzieło profesorom, którym podziękował za „zachwycenie pięknem języka aramejskiego, którym posłużył się Jezus z Nazaretu, aby jako Odwieczne Słowo wypowiedzieć na ziemi palestyńskiej to, co najważniejsze dla całej ludzkości”. Dziękujemy tłumaczowi za pierwszy tom i czekamy na następne. 
Biblia Aramejska. Targum Neofiti 1. Księga Rodzaju, przekład i oprac.: ks. Mirosław S. Wróbel, Wyd. Gaudium, 
20-075 Lublin, 
ul. Ogrodowa 12; 
tel. 81-4421900;
e-mail: wydawnictwo@gaudium.pl


« 1 2 3 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama