Nowy numer 09/2024 Archiwum

Widział i opisywał. 190 lat temu Adam Mickiewicz ukończył pisanie „Pana Tadeusza”

Miał być „poemat sielski”, a wyszła epopeja narodowa. Jak powstawał „Pan Tadeusz” i czy od razu zyskał wśród odbiorców status arcydzieła?

Więc skończyłem wczora właśnie. Pieśni ogromnych dwanaście!” – donosił nasz wieszcz 190 lat temu w liście do Antoniego Edwarda Odyńca. Miał na myśli, oczywiście, „Pana Tadeusza”, którego dziś nazywamy epopeją narodową, choć za czasów Adama Mickiewicza tak tego dzieła nie określano. Ba, część czytelników wyrażała nawet niezadowolenie z powodu niewystarczającej ilości podniosłego tonu w utworze. I choć poeta zamieścił w nim całkiem sporo nawiązań do „Iliady” i „Odysei”, a w niektórych fragmentach wprost bawi się parafrazami dzieł Homera, to jednak pierwszym źródłem inspiracji były dla niego gawędy szlacheckie Henryka Rzewuskiego, których wysłuchiwał jesienią 1830 r. w Rzymie. Mickiewicz zachwycił się stylizowanymi na język staropolski opowiadaniami, barwnie opisującymi życie szlacheckie ostatnich lat Rzeczypospolitej. Zachęcał więc Rzewuskiego, by spisywał swoje gawędy w takiej formie, w jakiej je wygłaszał. Ten zaś posłuchał mistrza i zaczął je publikować najpierw w prasie, a potem wydał w formie książkowej jako „Pamiątki JPAna Seweryna Soplicy, cześnika parnawskiego” (dziś znane pod tytułem „Pamiątki Soplicy”). Właśnie gawędom Rzewuskiego zawdzięczał Mickiewicz nazwisko rodu, z którego pochodzą główni bohaterowie jego poematu, a także nazwę dworku – Soplicowo.

Dostępna jest część treści. Chcesz więcej? Zaloguj się i rozpocznij subskrypcję.
Kup wydanie papierowe lub najnowsze e-wydanie.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Szymon Babuchowski

Kierownik działu „Kultura”

Doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Przez cztery lata pracował jako nauczyciel języka polskiego, w „Gościu” jest od 2004 roku. Poeta, autor pięciu tomów wierszy. Dwa ostatnie były nominowane do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego, a „Jak daleko” został dodatkowo uhonorowany Orfeuszem Czytelników. Laureat Nagrody Fundacji im. ks. Janusza St. Pasierba, stypendysta Fundacji Grazella im. Anny Siemieńskiej. Tłumaczony na język hiszpański, francuski, serbski, chorwacki, czarnogórski, czeski i słoweński. W latach 2008-2016 prowadził dział poetycki w magazynie „44/ Czterdzieści i Cztery”. Wraz z zespołem Dobre Ludzie nagrał płyty: Łagodne przejście (2015) i Dalej (2019). Jest też pomysłodawcą i współautorem zbioru reportaży z Ameryki Południowej „Kościół na końcu świata” oraz autorem wywiadu rzeki z Natalią Niemen „Niebo będzie później”. Jego wiersze i teksty śpiewają m.in. Natalia Niemen i Stanisław Soyka.

Kontakt:
szymon.babuchowski@gosc.pl
Więcej artykułów Szymona Babuchowskiego