Nowy numer 47/2020 Archiwum

Patriarcha trudnych kompromisów

Biografia patriarchy Aleksego II jest skomplikowana jak czasy, w których żył.

Zmarły w ubiegłym tygodniu patriarcha Moskwy i Wszechrusi był jedną z najważniejszych postaci w całym świecie prawosławnym. Był najmłodszym prawosławnym biskupem w XX wieku. Przez wiele lat blisko współpracował z kolejnymi patriarchami, a w końcu sam zajął ich miejsce w czasach przełomu.
Potomek starej szlachty

Aleksy Rydygier, takie było świeckie nazwisko patriarchy, pochodził ze starej szlacheckiej rodziny. Wśród jego przodków byli zarówno Niemcy, jak i Szwedzi, m.in. hrabia Fiodor Rydygier, jeden z bohaterów wojny z Napoleonem. Przed rewolucją jego ojciec Michaił Rydygier mieszkał w stolicy Rosji, St. Petersburgu, gdzie uczył się w prawosławnej akademii teologicznej. Po bolszewickim przewrocie Rydygierowie uciekli do Estonii, ocalając życie i majątek. Tam Michaił ożenił się z miejscową Rosjanką Jeleną Pisariewą. W okresie międzywojennym Cerkiew prawosławna w Estonii cieszyła się pełną wolnością. Dlatego Aleksy, który urodził się w lutym 1929 r. w Tallinie, otrzymał staranne wychowanie religijne. Jak wielokrotnie wspominał, na jego życie duchowe miała wielki wpływ pielgrzymka do sławnego klasztoru Wałłam, bajecznie położonego na wyspie na jeziorze Ładoga w Karelii, która wówczas należała do Finlandii. Już jako patriarcha Aleksy II doprowadził do odbudowy klasztoru, zniszczonego w czasach sowieckich, i odrodzenia tam życia monastycznego. Po wojnie Estonia została wcielona do Związku Sowieckiego, co jednak nie zmieniło postanowienia młodego Aloszy, aby zostać księdzem. Wstąpił do leningradzkiej Akademii Duchownej, którą ukończył z wyróżnieniem w 1950 r., i zaczął pracę na parafii w Tartu. Przez krótki czas był żonaty, ale małżeństwo zostało unieważnione, co umożliwiło mu przyjęcie święceń zakonnych i dalszą karierę.

Szybka kariera
W 1962 r., mając zaledwie 33 lata, otrzymał nominację na biskupa prawosławnej diecezji tallińskiej, a kilka miesięcy później został zastępcą szefa Wydziału ds. Zagranicznych Patriarchatu Moskiewskiego, odpowiedzialnym za całokształt relacji rosyjskiego prawosławia ze światem zewnętrznym. W 1964 r. został arcybiskupem i szefem administracji patriarchatu, czyli osobą numer dwa rosyjskiego prawosławia. Podróżował po całym świecie, reprezentując Cerkiew w strukturach międzynarodowego ruchu ekumenicznego. Przekonywał zachodnich partnerów o wolności religii w Związku Sowieckim oraz pokojowych intencjach Kraju Rad. Krytycy patriarchy w latach 90. twierdzili, że jego kariera nie byłaby możliwa bez wsparcia KGB. On sam nie zaprzeczał, że na jego biskupią nominację mieli wpływ także funkcjonariusze organów bezpieczeństwa, ale – jak dowodził – mieli po prostu do niego zaufanie, o żadnej współpracy nigdy nie było mowy.

« 1 2 3 »
oceń artykuł Pobieranie..

Andrzej Grajewski

Dziennikarz „Gościa Niedzielnego”, kierownik działu „Świat”

Doktor nauk politycznych, historyk. W redakcji „Gościa” pracuje od czerwca 1981. W latach 80. był działaczem podziemnych struktur „Solidarności” na Podbeskidziu. Jest autorem wielu publikacji książkowych, w tym: „Agca nie był sam”, „Trudne pojednanie. Stosunki czesko-niemieckie 1989–1999”, „Kompleks Judasza. Kościół zraniony. Chrześcijanie w Europie Środkowo-Wschodniej między oporem a kolaboracją”, „Wygnanie”. Odznaczony Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice, Krzyżem Wolności i Solidarności, Odznaką Honorową Bene Merito. Jego obszar specjalizacji to najnowsza historia Polski i Europy Środkowo-Wschodniej, historia Kościoła, Stolica Apostolska i jej aktywność w świecie współczesnym.

Kontakt:
andrzej.grajewski@gosc.pl
Więcej artykułów Andrzeja Grajewskiego

Zobacz także

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się