Nowy numer 44/2020 Archiwum

Kryzys na Wschodzie

To, co dzieje się w gospodarkach krajów Zachodu, to nic w porównaniu ze spustoszeniem, jakie kryzys powoduje na Wschodzie.

W Rosji o kryzysie mówić nie wolno. W mediach nie ma o tym ani słowa. Na Ukrainie jest natomiast takie zamieszanie polityczne, że informacje o kryzysie nie robią już na obywatelach większego wrażenia. Z kolei na Białorusi sytuacja zmusiła prezydenta Łukaszenkę do zwrócenia się z prośbą o pożyczkę do swojego bodaj największego wroga – USA.

Białoruś prosi
Białoruś poprosiła Waszyngton o 5 miliardów dolarów na ustabilizowanie swojej waluty. Dodatkowo „ostatni reżim w Europie”, jak czasami nazywa się rządy Aleksandra Łukaszenki, zwrócił się z prośbą do Międzynarodowego Funduszu Walutowego o pożyczkę w wysokości 2 miliardów dolarów. Białoruski rząd sprzedał wszystkie swoje rezerwy złota, by uspokoić rozchwianą kryzysem gospodarkę. Teraz, gdy rezerwy się skończyły, wahania wartości rubla mogą dobić białoruską gospodarkę, która i tak jest w bardzo złym stanie. Łukaszenko cieszy się na razie względnie dużą popularnością, bo emeryci na czas dostają świadczenia, a nośniki energii są relatywnie tanie. Na emerytury wkrótce może jednak zabraknąć pieniędzy, albo – co bardziej prawdopodobne – może się okazać, że galopująca inflacja w całości będzie zjadała wypłaty. Jest też groźba skończenia się tanich dostaw ropy i gazu z zaprzyjaźnionego Wschodu.
Media rozpisują się ostatnio o tym, że prezydent Białorusi przygotowuje „wyjście awaryjne”: wynajął renomowaną i uważaną za bardzo skuteczną brytyjską agencję marketingową Bell-Pottinger Group. Jej zadaniem jest przygotowanie Białorusinów na wprowadzenie wolnorynkowych reform. Kryzys to dobry moment na naprawianie gospodarki. Czy Łukaszenko na taki krok się zdecyduje?

Ukraina upada
Na Białorusi kryzys jest prawdopodobną przyszłością, natomiast na Ukrainie to już smutna teraźniejszość. W listopadzie 2008 roku, w ciągu zaledwie jednego miesiąca, Produkt Krajowy Brutto (PKB) Ukrainy spadł o 14,4 proc. Prognozy biura prezydenta Wiktora Juszczenki mówią, że w 2009 roku PKB Ukrainy może się zmniejszyć o 20, a może nawet o 25 proc. Nad Dnieprem w ciągu roku żywność zdrożała o 20 procent. Ten wzrost przypadał głównie na ostatnie tygodnie. Równocześnie dramatycznie spadają średnie zarobki Ukraińców. Fabryki wysyłają swoich pracowników na przymusowe urlopy albo skracają czas pracy. Narodowa waluta, hrywna, straciła ponad połowę swojej wartości, czyli, w skrócie mówiąc, za tę samą kwotę można kupić za granicą tylko połowę tego, co kilka miesięcy temu. To prawdziwy dramat, bo o ile w Polsce kredyty szczególnie chętnie brano we frankach szwajcarskich, o tyle na Ukrainie bardzo popularny był dolar. Teraz okazuje się, że raty zaciągniętych w obcych walutach kredytów są dwukrotnie większe. Dolar na Ukrainie jest w pewnym sensie równoległą walutą. Wynajmując w dużym mieście pokój czy mieszkanie, czynsz często płaci się właśnie w dolarach. Gdy wartość hrywny spada, mieszkanie kosztuje coraz więcej. Skalę załamania pokazują najlepiej liczby. Kilkanaście dni temu dolar kosztował trochę ponad 5 hrywien. Gdy pisałem ten tekst, trzeba było za niego zapłacić już 9 hrywien, a analitycy mówili, że za kilka dni będzie kosztował 12 hrywien. Tak duże skoki wartości narodowej waluty to tragedia dla milionów Ukraińców, ale także dla wielu gałęzi przemysłu. W sektorze stalowym, strategicznym dla Ukrainy, produkcja w ciągu kilku tygodni spadła o 50 procent. Informacje, które docierają zza wschodniej granicy, są niepokojące dla polskich przedsiębiorstw działających na Ukrainie, których jest prawie półtora tysiąca. Eksperci podkreślają, że kryzys szczególnie mocno odczują polskie firmy budowlane.

Co z Euro?
Na kryzys ekonomiczny na Ukrainie nakłada się bardzo ostry kryzys polityczny. Ten gospodarczy byłby mniej dokuczliwy, gdyby rząd czy parlament podjął jakiekolwiek kroki ratunkowe. Tymczasem klasa polityczna na Ukrainie pozostaje w permanentnej „wojnie”. Prezydent, parlament, rząd zachowują się jak nacierające na siebie armie. Niewielu z rządzących w ogóle zauważa problem ekonomicznej zapaści czy wręcz zbliżającej się tragedii. Dla Polski taka sytuacja jest z wielu powodów bardzo niebezpieczna. Słaba ekonomicznie i rozchwiana, ba, nieprzewidywalna politycznie Ukraina nie jest dobrym sąsiadem. Chociażby dlatego, że chętnie może ją wziąć pod „opiekę” Rosja.

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Tomasz Rożek

Kierownik działu „Nauka”

Doktor fizyki, dziennikarz naukowy. Nad doktoratem pracował w instytucie Forschungszentrum w Jülich. Uznany za najlepszego popularyzatora nauki wśród dziennikarzy w 2008 roku (przez PAP i Ministerstwo Nauki). Autor naukowych felietonów radiowych, a także koncepcji i scenariusza programu „Kawiarnia Naukowa” w TVP Kultura oraz jego prowadzący. Założyciel Stowarzyszenia Śląska Kawiarnia Naukowa. Współpracował z dziennikami, tygodnikami i miesięcznikami ogólnopolskimi, jak „Focus”, „Wiedza i Życie”, „National National Geographic”, „Wprost”, „Przekrój”, „Gazeta Wyborcza”, „Życie”, „Dziennik Zachodni”, „Rzeczpospolita”. Od marca 2016 do grudnia 2018 prowadził telewizyjny program „Sonda 2”. Jest autorem książek popularno-naukowych: „Nauka − po prostu. Wywiady z wybitnymi”, „Nauka – to lubię. Od ziarnka piasku do gwiazd”, „Kosmos”, „Człowiek”. Prowadzi również popularno-naukowego vbloga „Nauka. To lubię”. Jego obszar specjalizacji to nauki ścisłe (szczególnie fizyka, w tym fizyka jądrowa), nowoczesne technologie, zmiany klimatyczne.

Kontakt:
tomasz.rozek@gosc.pl
Więcej artykułów Tomasza Rożka

 

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zobacz także