Nowy numer 08/2020 Archiwum

Ostatnie 5 minut dla Polski

Polityka historyczna to oczko w głowie wszystkich liderów i elit politycznych światowych mocarstw. My płacimy wysoką cenę za wieloletnie zaniedbania na tym polu.

Przez dziesięciolecia na prowadzenie własnej polityki historycznej nie pozwalali nam „wyzwoliciele” i ich lokalne komitety wykonawcze. Po 1989 roku przeszkodą okazało się romantyczne przekonanie czy raczej mit, że prawda historyczna „sama się obroni”. I że cały świat w jakiś cudowny sposób będzie odtąd podzielał naszą wizję historii, wystarczy fakt, że to my padliśmy jako pierwsi ofiarą II wojny światowej, że to my obaliliśmy komunizm itd. W bardziej zaawansowanej formie ten mit, czy już właściwie ideologia, przejawiał się w przekonaniu: zostawmy badanie historii historykom, a polityków i państwowe instytucje trzymajmy od niej jak najdalej. Brzmiało to trochę jak echo innych romantycznych teorii: że kapitał nie ma narodowości i że wszelki interwencjonizm państwowy to pierwszy krok do socjalizmu. Wielu lat potrzebowały polskie elity, by uznać, że i kapitał ma narodowość (o czym wiedzą wszystkie największe gospodarki świata), i że mityczna niewidzialna ręka ryku nie wystarczy bez dobrych impulsów ze strony państwa.

Nie inaczej jest z polityką historyczną, o czym przekonaliśmy się boleśnie już wtedy, gdy okazało się, że cały świat niekoniecznie upadek komunizmu wiąże spontanicznie z Solidarnością, ale że symbolem tego procesu w zbiorowej wyobraźni społeczeństw zachodnich stał się upadek muru berlińskiego. I że to też nie stało się samo z siebie, ale że było wynikiem konsekwentnie prowadzonej przez Berlin niemieckiej polityki historycznej. Bo taką politykę prowadzą wszystkie rządy świadome roli historii w załatwianiu interesów dzisiaj i budowaniu pozycji na przyszłość. Robią to i Amerykanie (biją w tym wszystkich na głowę m.in. dzięki sile oddziaływania swoich produkcji filmowych), i Rosjanie, i Francuzi, i Niemcy, i oczywiście Izrael.

Polska dopiero niedawno zaczęła nadrabiać wieloletnie opóźnienia. Trudno powiedzieć, czy uda się przebić – mimo wielu udanych i spektakularnych akcji o zasięgu międzynarodowym – z naszą narracją w sytuacji, gdy agresywna polityka historyczna Moskwy jest w stanie zbudować grunt do tak przekłamanych imprez jak niedawna w Yad Vashem w Jerozolimie (opowiadanie o „prywatnej” imprezie w sytuacji, gdy gośćmi jest kilkuset polityków, w tym głowy kluczowych państw, należy włożyć między bajki). Problem jest jednak o wiele głębszy niż tylko nasze braki z jednej strony i rosyjska determinacja, by „kolejny raz” wygrać narrację o najnowszej historii z drugiej strony. Problemem jest też to, jak historia Europy jest widziana w krajach zachodnich, w tym w USA, gdzie w wielu bibliotekach, miejskich i uniwersyteckich, literatura polska z XIX wieku do dziś znajduje się w podobnym dziale co literatura rosyjska. Dlatego że w XIX wieku Polska była traktowana jako część Rosji. I tak już zostało, bo potem mieliśmy opinie o Polsce międzywojennej albo jako o kraju reakcyjno-burżuazyjnym (co przewijało się w propagandzie sowieckiej), albo jako o państwie sezonowym (w propagandzie niemieckiej). Polska nie miała dobrej prasy zarówno w okresie międzywojennym, jak i w okresie PRL. Prof. Wojciech Roszkowski mówił mi parę lat temu: – A po II wojnie wręcz w interesie mocarstw zachodnich było to, żeby rolę Polski umniejszyć, żeby nie czuć żadnych wyrzutów sumienia związanych z tym, że wysiłek zbrojny Polski w obozie alianckim został całkowicie zlekceważony, a Polska znalazła się w orbicie sowieckiej. Zachód uspokoił sobie sumienie, kasując całą tę wiedzę.

W kwestii polityki historycznej nie wykorzystaliśmy swoich 5 minut po 1989 roku. Być może mamy teraz ostatnią szansę. Kolejnej okazji może już nie być.

 

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Jacek Dziedzina

Dziennikarz działu „Świat”

W „Gościu" od 2006 r. Studia z socjologii ukończył w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Pracował m.in. w Instytucie Kultury Polskiej przy Ambasadzie RP w Londynie. Laureat nagrody Grand Press 2011 w kategorii Publicystyka. Autor reportaży zagranicznych, m.in. z Wietnamu, Libanu, Syrii, Izraela, Kosowa, USA, Cypru, Turcji, Irlandii, Mołdawii, Białorusi i innych. Publikował w „Do Rzeczy", „Rzeczpospolitej" („Plus Minus") i portalu Onet.pl. Autor książek, m.in. „Mocowałem się z Bogiem” (wywiad rzeka z ks. Henrykiem Bolczykiem) i „Psycholog w konfesjonale” (wywiad rzeka z ks. Markiem Dziewieckim). Prowadzi również własną działalność wydawniczą. Interesuje się historią najnowszą, stosunkami międzynarodowymi, teologią, literaturą faktu, filmem i muzyką liturgiczną. Obszary specjalizacji: analizy dotyczące Bliskiego Wschodu, Bałkanów, Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych, a także wywiady i publicystyka poświęcone życiu Kościoła na świecie i nowej ewangelizacji.

Kontakt:
jacek.dziedzina@gosc.pl
Więcej artykułów Jacka Dziedziny

 

Zobacz także

  • seitz
    28.01.2020 15:07
    Tu akurat widać olbrzymi postęp Pisu który 4 lata temu był partią nieporadną w sprawach międzynarodowych, że z panią Szydło nikt nie chciał rozmawiać.
    Teraz jest wspólna opowieść o naszej historii gdzie każdy wypełnia swoją część zadania.
    Prezydent Duda dawkuje krytykę Putinowi w obozie Auschwitz.
    Premier Morawiecki w tym samym czasie w Berlinie kieruje uwagę w stronę Rosyjskich Gułagów za co jeszcze nikt nie przeprosił na wschodzie i po to żeby ulżyć Niemcom przepraszającym nas przy każdej okazji.
    A Jarosław Kaczyński udziela wywiadu niemcom kierując zalegle roszczenia w stronę Rosji.
    Do tego ukazuje się wiele artykułów jak to Putin próbuje oszukać czały świat.
    Jak dla mnie to już zaczyna być profesjonalizm w polityce zagranicznej Pisu i szachownica zaczyna się układać po naszej myśli.
    doceń 9
  • spe
    28.01.2020 15:55
    Świetny tekst.
    doceń 10
  • Helenka
    28.01.2020 19:43
    Madry artykul, niestety nie bedzie to latwy proces. Nawet wczoraj w Auschwitz pan Marian Turski nie zaprzepascil okazji, by wykorzystac cierpienia ocalalych do siania zametu...Przykre.
    doceń 8
Komentowanie dostępne jest tylko dla .

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji