Nowy numer 03/2020 Archiwum

Przemoc w szkołach

Czy w dobie internetu i cyberprzemocy w polskich szkołach dochodzi jeszcze do fizycznego i psychicznego znęcania się rówieśników nad sobą nawzajem?

Choć w mediach i przestrzeni publicznej coraz częściej poruszany jest temat hejtu i cyberprzemocy wśród uczniów szkół podstawowych i średnich, takiej samej uwagi wymaga przemoc fizyczna i psychiczna w realu. Przenika się ona z agresją, jakiej doświadczają dzieci w świecie wirtualnym i jest tak samo dla nich bolesna. Jaka jest skala tego typu zachowań i jak reagować na nie jako rodzic czy nauczyciel?

Wyśmiewanie to nie wszystko

Jak można przeczytać w raporcie „Jak było w szkole?”, sporządzonym na podstawie badań SW Research dla Cartoon Network, najczęściej spotykaną formą przemocy jest dogadywanie, wyśmiewanie i poniżanie słowne. Tego typu zachowania najczęściej określane są powszechnie jako „dokuczanie”. Choć niemal każdy uczeń spotkał się z tego typu przemocą, rzadko jest ona traktowana poważnie przez dorosłych. Często same dzieci stosują ją w ten sposób, aby na przykład krzywdzące kogoś dogryzanie balansowało na granicy żartu. Nie wszystkich jednak taki żart śmieszy, a często może doprowadzać do płaczu. Świadczą o tym statystyki, według których co trzeciemu uczniowi zdarzyło się odczuwać strach przed pójściem do szkoły. Jako powód podawane były dokuczanie i nieprzyjemna atmosfera w klasie.

Chcesz wiedzieć, jak pomóc dzieciom doświadczającym przemocy w szkole? Zajrzyj do e-booka "Gościa"

Niewiele mniej badanych uczniów (40 proc.) doświadczyło codziennego izolowania, obgadywania, obrażania i wyzywania. W szkołach i mediach społecznościowych zauważyć można dość przerażającą tendencję – wśród dzieci i młodzieży określenia uchodzące powszechnie za obraźliwe są wypowiadane lub pisane jako komplement. Na tle takich zabiegów słownych szturchańce, bójki czy zamykanie w szatni wydają się czymś, chciałoby się powiedzieć, normalnym. Tego typu przemoc dotyka 25 proc. dzieci. Choć istnieje od zawsze, nie jest czymś normalnym i tak samo jak przemoc słowna potrafi niszczyć. Szczególnie wtedy, kiedy stosowana jest regularnie wobec wybranej przez prześladowców grupy uczniów. Ostatnim wskazywanym przez dzieci (18 proc.) objawem przemocy jest zabieranie i niszczenie rzeczy osobistych. I nie chodzi tutaj tylko o przybory szkolne czy ubrania, ale także o telefony komórkowe. Natomiast ofiarą hejtu czy przemocy w świecie wirtualnym był co trzeci uczeń. Ze statystyk wynika zatem, że przemoc w szkole wśród rówieśników (grupa od 6 do 15 lat) jest powszechna (doświadczyło jej 70 proc. respondentów) i może przybierać różne formy, od słownej czy fizycznej, po psychiczną i tę istniejącą w sieci.

Co z tym zrobić?

W przewodniku metodologicznym dla nauczycieli, zatytułowanym „Jak przeciwdziałać dokuczaniu w klasie i budować atmosferę przyjaźni i współpracy?” (opublikowanym na: badzkumplem.cartoonnetwork.pl), znaleźć można wiele propozycji rozwiązywania konfliktów w klasie i przeciwdziałania przemocy. Wśród nich wymieniane są obserwacja dzieci (w szkole i w domu) nie tylko podczas lekcji, ale i gier zespołowych czy podczas przerw. Ważna jest także współpraca z rodzicami oparta na wzajemnej pomocy i wymianie obserwacji. Sporo uwagi poświęcono budowaniu wspólnoty klasowej i szkolnej. Według autorów poradnika, dzieci od najmłodszych lat powinny uczyć się nie tylko konkretnych przedmiotów, ale i współpracy w grupie. Aby tak się działo, funkcjonowanie w klasie należy opierać na wspólnie ustalonych i – co najważniejsze – egzekwowanych w stosunku do wszystkich regułach i zasadach. W czasie nauki dzieci mogłyby mieć też więcej nauki w grupach, w których naturalny podział ról i wzajemny szacunek powinien być na porządku dziennym. Przewodnik wymienia także gry i zabawy z rówieśnikami na powietrzu, stanowiące miłą odmianę i sposób na odreagowanie nadmiaru bodźców, emocji i stresów.

Nie bez znaczenia jest też odkrywanie mocnych stron i zdolności każdego dziecka, zamiast nadawania etykietek typu: „zdolny leń”, „zapominalski” czy „rozrabiaka”. I rozmawianie o tym, „co wywołuje u mnie agresja słowna, psychiczna czy fizyczna, jakiej doświadczam od swoich rówieśników”. W tym przypadku chyba najbardziej skuteczna jest rozmowa oprawcy z ofiarą (w asyście pedagoga, wychowawcy czy psychologa szkolnego). Najczęściej w takich okolicznościach nawet najwięksi krzykacze, pozbawieni oparcia w grupie, tracą rezon. Najważniejsze jest jednak natychmiastowe reagowanie rodziców, nauczycieli i samych uczniów, bo ofiarą przemocy może stać się każdy. •

„Bądź kumplem, nie dokuczaj”

Na początku listopada ruszyła akcja „Bądź kumplem, nie dokuczaj”, której działania edukacyjne związane z problemem przemocy skierowane są głównie do nauczycieli, rodziców i dzieci. amożna wiele scenariuszy lekcji, konkretnych rozwiązań i porad dotyczących tego zagadnienia. W tym roku ambasadorem akcji jest Robert Lewandowski.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Anna Leszczyńska-Rożek

Redaktorka działu „4 strony kobiety"

Absolwentka muzykologii na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Współzałożycielka Stowarzyszenia Śląska Kawiarnia Naukowa, w którym koordynowała projekty „Cztery żywioły" (cykl zajęć dla dzieci w gorszej sytuacji materialno-rodzinnej), wystawę fotografii naukowej „Mikro-Makro. Skale wszechświata" i cykliczne spotkania Śląskiej Kawiarni Naukowej w Katowicach. Autorka tekstów w miesięczniku „Mały Gość Niedzielny". Od 2018 r. w „Gościu Niedzielnym" prowadzi dział Cztery Strony Kobiety. Mama bliźniąt i żona Tomasza. Gra na skrzypcach w zespole Dobre Ludzie. Żegluje, eksperymentuje w kuchni, a od czasu do czasu wyrusza do dalekich krajów (m.in. Uganda, Islandia i Indie), by poznawać nowych ludzi, smaki, zapachy i miejsca.

Kontakt:
Więcej artykułów Anny Leszczyńskiej-Rożek

Zobacz także

Komentowanie dostępne jest tylko dla .

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji