Nowy numer 43/2019 Archiwum

W wiejskiej izbie

Maryja jest tutaj zwykłą wiejską dziewczyną, a archanioł wiejskim chłopakiem. To zerwanie z tradycyjnym schematem. Jednak nie tylko dlatego ten obraz robi wielkie wrażenie.

Przyzwyczailiśmy się do tradycyjnego sposobu przedstawiania zwiastowania, wypracowanego jeszcze w średniowieczu. Był on potem, w różnych wariantach, powielany wielokrotnie w kolejnych stuleciach. Wszystkie te obrazy miały dwie zasadnicze cechy. Po pierwsze, scena zwiastowania odbywała się albo w symbolicznym wnętrzu kościelnym, albo pałacowej komnacie. Po drugie, widzieliśmy to wydarzenie z boku, z pewnej odległości, jak niezależni widzowie. Jacek Malczewski całkowicie zerwał z tym schematem.

Od razu zauważamy, że znajdujemy się w wiejskiej chacie w czasach współczesnych malarzowi. Nie ma tu aureoli ani lecących z nieba promieni nadnaturalnego światła, ale złożone do modlitwy dłonie anioła i skrzyżowane na piersiach ręce Maryi dobrze wprowadzają nas w klimat biblijnej sceny. Przede wszystkim jednak obie postacie namalowane są w taki sposób, że obserwujemy Gabriela z perspektywy Maryi. Nasz wzrok podąża za Jej wzrokiem. Ponadto oboje są bardzo blisko widza, co powiększa nasze zaangażowanie. Artysta najwyraźniej pragnął, byśmy poczuli się przez chwilę jak Maryja, zrozumieli Jej zaskoczenie i lęk.

Na obrazach przedstawiających zwiastowanie bardzo często Maryja zajmuje się wyszywaniem, co interpretowane jest w ten sposób, że symbolicznie przygotowuje już ubranka dla swego mającego się narodzić za dziewięć miesięcy Syna. Do tej tradycji nawiązuje Malczewski, umieszczając dyskretnie na stole, na drugim planie, pomiędzy obiema postaciami, nożyczki i naparstek.

Leszek Śliwa

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Leszek Śliwa

Zastępca sekretarza redakcji „Gościa Niedzielnego”

Prowadzi stałą rubrykę, w której analizuje malarstwo religijne. Ukończył historię oraz kulturoznawstwo (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Śląskim. Przez rok uczył historii w liceum. Przez 10 lat pracował w „Gazecie Wyborczej”, najpierw jako dziennikarz sportowy, a potem jako kierownik działu kultury w oddziale katowickim. W „Gościu Niedzielnym” pracuje od 2002 r. Autor książki poświęconej papieżowi Franciszkowi „Franciszek. Papież z końca świata” oraz książki „Jezus. Opowieść na płótnach wielkich mistrzów”, także współautor dwóch innych książek poświęconych malarstwu i kilku tomów „Piłkarskiej Encyklopedii Fuji”. Jego obszar specjalizacji to historia, historia sztuki, dawna broń, film, sport oraz wszystko, co jest związane z Hiszpanią.

Kontakt:
leszek.sliwa@gosc.pl
Więcej artykułów Leszka Śliwy

Zobacz także

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji