Nowy numer 4/2019 Archiwum

Czarna legenda królowej Izabeli

Stworzyła hiszpańską inkwizycję, prześladowała Żydów i Maurów oraz... wspierała wyprawy Krzysztofa Kolumba, aby wyniszczyć Indian w Ameryce Południowej. Taki obraz Izabeli Katolickiej, najwybitniejszej chyba z europejskich władczyń, króluje w popularnym przekazie utrwalanym skutecznie od XVI wieku. Czy jest to obraz prawdziwy?

W czasach Izabeli zadaniem inkwizycji hiszpańskiej była walka z herezją. Dopiero później instytucja ta objęła swoją jurysdykcją niektóre przestępstwa kryminalne. Izabela miała nadzieję, że jej powołanie ukróci samosądy dokonywane przez tłuszczę. Inkwizycja była chyba najbardziej zbiurokratyzowaną instytucją śledczą w dziejach ówczesnej Europy. Oprócz negatywnych miało to również pozytywne konsekwencje, gdyż skodyfikowane procedury nie pozwalały na dowolność postępowania czy użycie tortur według indywidualnego uznania. Przyznanie się do winy przed trybunałem inkwizycji łagodziło karę, czego nie stosowały ówczesne sądy świeckie. Inkwizycji zależało bardziej na zbawieniu duszy podsądnego. Przyznanie się, zanim wystąpiono z formalnym aktem oskarżenia, owocowało niskimi wyrokami, a po torturach kończyło się „wiecznym więzieniem” lub zesłaniem na galery. Dla ścisłości „wieczne więzienie” oznaczało w praktyce 3 lata, a tzw. wieczne i nieodwołalne nie więcej niż 8 lat. Jednym z mitów wokół inkwizycji hiszpańskiej jest fakt stosowania przerażających tortur w czasie dochodzenia. Oczywiście tortury stosowano, jak w całym ówczesnym sądownictwie. W procesach inkwizycji hiszpańskiej w 10 proc. rozpatrywanych spraw. Jednak w każdej chwili, jeżeli zagrażały śmiercią lub kalectwem więźnia, mógł je przerwać lekarz. Mitem są również rozpowszechniane liczby dziesiątek tysięcy ofiar inkwizycji. Brytyjski historyk Henry Kamen, autor monografii „Inkwizycja hiszpańska”, którego trudno zaliczyć do apologetów tej instytucji, ocenia, że do 1530 r. z wyroku inkwizycji w całej Hiszpanii zostało straconych ok. 2000 osób. Kamen zaznacza, że główni polemiści antyżydowscy w czasach Izabeli pochodzili z rodzin żydowskich. Przykładem chociażby pierwszy hiszpański Wielki Inkwizytor, czyli osławiony Tomas de Torquemada.

Wypędzenie Żydów

To m.in. de Torquemada stał za decyzją o wypędzeniu Żydów z Hiszpanii, co odbiło się niezwykle szerokim echem. Zapomina się jednak, że Hiszpania nie była pierwszym krajem, gdzie zastosowano to rozwiązanie. W 1290 r. Żydów wypędzono z Anglii, a w 1306 r. z Francji. W rzeczywistości Hiszpania była jednym z niewielu europejskich krajów, gdzie pozwalano osiedlać się wygnanym Żydom na mocy specjalnego królewskiego przywileju. Był to swego rodzaju kontrakt umożliwiający im, czyli „cudzoziemcom”, pozostanie w królestwie, dopóki przestrzegają obowiązujących w nim statutów. W owym czasie Żydzi byli uważani za cudzoziemców we wszystkich krajach Europy. Poważne naruszenie tych praw mogło przynieść cofnięcie tego zezwolenia. I do tego doszło w Hiszpanii. Żydzi w tym kraju dochodzili do wysokich stanowisk w administracji królewskiej, zarówno finansowej, jak i wojskowej. Jednak nim Izabela wstąpiła na tron, w miarę harmonijne współżycie ulegało zakłóceniom. W dużej mierze z powodu lichwy, pojawiły się też oskarżenia o znieważanie religii chrześcijańskiej. Uważano, że Żydzi ułatwili muzułmanom podbój Hiszpanii w VIII w. i bardziej sprzyjają muzułmanom, co w czasach wolno postępującej rekonkwisty miało szczególne znaczenie. W społeczeństwie hiszpańskim panowało przekonanie, że Żydzi, którzy porzucali swoją wiarę, czynili to ze strachu lub dla korzyści i że ich nawrócenie jest pozorne. Po konwersji przysługiwały im bowiem te same prawa co wszystkim chrześcijanom. Zadaniem hiszpańskiej inkwizycji było ustalenie, które nawrócenia są pozorne.

« 1 2 3 »
oceń artykuł

Zobacz także

  • PS
    08.08.2014 02:42
    Wspaniała postać
    doceń 1
  • asturia
    25.09.2015 16:44
    Jestem również zafascynowana postacia królowej Izabeli Katolickiej, dla mnie to najbardziej wybitna kobieta Europy. Szkoda ,że w naszych mediach Tv nie ma prawie filmów o takich wspaniałych ludziach z przeszłości Europy, którzy przyczynili sie do jej siły, do rozwoju.. Teraz mamy polityków ,ktorzy marnuja to dziedzictwo i zapraszaja wyznawców islamu na utrzymanie europejczyków nie baczac na przyszłe skutki ..
    doceń 1

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji