Nowy numer 14/2020 Archiwum

Niszczenie prymasa

Prymas Stefan Wyszyński przez wszystkie lata 
swej posługi miał przeciwko sobie cały aparat wyznaniowy państwa komunistycznego.


Niszczenie prymasa
Prymas Stefan Wyszyński przez wszystkie lata 
swej posługi miał przeciwko sobie cały aparat wyznaniowy państwa komunistycznego.
Stefan Wyszyński stał się przedmiotem większego zainteresowania UB już w momencie objęcia biskupstwa lubelskiego. Intensywnie rozpracowywano jego działalność w AK, odnotowywano „wrogie wypowiedzi”, śledzono kontakty krajowe i zagraniczne. W połowie 1946 r. były kierownik zamojskiego UB stwierdził nawet buńczucznie, że z bp. Wyszyńskim „trzeba skończyć, bo się za dużo udziela politycznie”.

Lina i plotki


Ścisła inwigilacja rozpoczęła się na dobre w momencie wyboru Wyszyńskiego na stolicę prymasowską. Już gdy zmierzał na uroczystość ingresu do Gniezna, jego samochód był wielokrotnie zatrzymywany do kontroli, a w Trzemesznie, gdzie prymas zatrzymał się na nocleg, w całym mieście wyłączono prąd. Przeganiano wiernych z trasy przejazdu, deptano flagi papieskie i kwiaty. To jednak były niewinne igraszki w porównaniu z próbą zamachu, jaką podjęto 5 lutego 1949 r. Na drodze przejazdu prymasa do Wrześni rozciągnięto stalową linę, umocowaną do drzew na wysokości szyb samochodowych. Prymas pojechał jednak inną trasą, a na linę wpadł samochód ciężarowy. Posługując się szeptaną propagandą, UB rozpowszechniało plotkę, że nowy prymas jest krewnym prokuratora generalnego ZSRR Wyszyńskiego. Początek posługi prymasowskiej przypadł na początek zaprogramowanej akcji antykościelnej. Apogeum bezpośrednich działań bezpieki wobec prymasa przypada na okres jego internowania, choć agentura i podsłuchy towarzyszyły mu przez cały okres jego posługi.

Skompromitować prymasa

Na przełomie lat 60. i 70. ub. wiekurozwinięto w szerokim zakresie działania dezintegracyjne wobec kard. Wyszyńskiego. Prowadzono je zarówno w wymiarze krajowym, jak i międzynarodowym. Na początku lat 70. kierownictwo SB z zadowoleniem odnotowało, że podjęte działania doprowadziły do tego, że kard. Wyszyński był zmuszony do większego zainteresowania się sprawami wewnętrznymi Kościoła w Polsce „kosztem działań w zakresie politycznym i społecznym”. SB robiła wszystko, by poderwać autorytet Wyszyńskiego wśród duchowieństwa i wiernych, wykazać jego „nietolerancję, despotyzm, obcesowość i impulsywność”, skompromitować styl i metody kierowania Kościołem. Wkraczano przy tym głęboko na teren kościelny, choćby przez dokładne monitorowanie sposobów realizowania posoborowych zaleceń Watykanu – „o wszystkich jego odstępstwach” należało informować określone osoby w Kurii Rzymskiej.


„Memoriał” SB


Jeszcze podczas obrad Soboru Watykańskiego II analitycy SB, w celu skompromitowania kard. Wyszyńskiego, zlecili zespołowi księży współpracujących z resortem przygotowanie memoriału teologicznego dotyczącego „wynaturzeń” kultu maryjnego w Polsce. Przetłumaczony na język łaciński, francuski i włoski anonimowy dokument rozkolportowano wśród ojców soborowych, a następnie w formie broszury rozrzucano przed Bazyliką św. Piotra w Rzymie, oraz w Berlinie, Paryżu, Monachium i Londynie. W 1968 r. przesłano do kilkunastu dostojników watykańskich dokument pt. „Historia się powtarza” oraz fotografie insynuujące niejasne powiązania między prymasem a Marią Okońską i innymi „ósemkami” z Prymasowskiego Instytutu Ślubów Narodu na Jasnej Górze. Sięgając do czasów wojennych, prowadzono akcję dezinformacyjną, szerząc wieści, że Wyszyński był członkiem oddziałów AK, które odpowiadały za likwidację Żydów i działaczy GL–AL. Nie cofnięto się przed tym, by działaniami dezintegracyjnymi objąć jego rodzinę. Starano się generować wśród nich konflikty, doprowadzać do sytuacji, które można było wykorzystać przeciwko prymasowi. SB poprzez agenturę i za pomocą innych środkow miała wpływać na tworzenie i pogłębianie konfliktów w obrębie episkopatu, a „zachodzące konflikty umiejętnie rozgrywać celem stępienia działalności Wyszyńskiego i reakcyjnych biskupów”.


Przeżyjemy Wyszyńskiego


Choć od połowy lat 70. zaczęto w coraz większym stopniu doceniać koncyliacyjne podejście prymasa i przeciwstawiać go „awanturnikowi-‑intelektualiście” z Krakowa, to nie oznaczało to, że zaprzestano działań operacyjnych wobec niego. Na przykład we wrześniu 1976 r. Departament IV MSW donosił z dumą o tym, że „zainspirowano umieszczenie w jednej z gazet wyznaniowych USA artykułu krytykującego reakcyjnych przedstawicieli hierarchii Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce” – w tym oczywiście kard. Wyszyńskiego. Długotrwałe i niezwykle szerokie działania bezpieki wobec prymasa zakończyły się niepowodzeniem. Przeszedł do historii jako „Niezłomny”, „Prymas Tysiąclecia”, i to mimo zaklęć jednego z szefów pionu wyznaniowego SB z 1969 r.: „Ignorować Wyszyńskiego. My go przeżyjemy i zwyciężymy”.

Zobacz nasz serwis

Beatyfikacja kard. Wyszyńskiego. Kiedy? Gdzie? Wszystko o procesie i drodze na ołtarze Prymasa Tysiąclecia

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji