Gość Sandomierski 38/2019 Archiwum

Co było pierwsze: pióro czy ptak?

Jeśli wierzyć chińskim paleontologom, pióra to struktury, które wyewoluowały, zanim pojawiły się na Ziemi ptaki, a nawet dinozaury. Co więcej – pióra nie powstały, by stworzenie mogło latać.

Zaskoczenie było spore, bo gady te przez dziesięciolecia uchodziły za klasyczne, pokryte łuską stworzenia zdolne do lotu. Ich szkielety świadczyły o tym, że były bliskimi kuzynami dinozaurów. Chińskie okazy, wspaniale zachowane w odcisku, pozwalały zbadać powierzchnię ciała. Między innymi znajdujący się na błonach skrzydeł puch, który spokojnie mógłby pokrywać brzuch kurczaka. Badacze są zdania, że te „pióra” były pozbawione cech aerodynamicznych i nie wspomagały pterozaura w locie. Służyły mu po prostu jako termoizolacja. Ich odkrycie świadczy jednak o tym, że te gady naczelne, żyjące od późnego triasu (230 mln lat temu), a wymarłe w okresie kredowym (65,5 mln lat temu), miały już jeśli nie pióra takie, jakie znamy u ptaków latających, to przynajmniej puch. Skoro zaś i ptaki, i dinozaury, i pterozaury, jak wykazali Chińczycy z Nankinu, miały podobnie wyglądające pióra, to pióro jako takie może być organem starszym niż każda z tych grup. Powstało u ich wspólnego przodka. Czyli jakieś 250 mln lat temu. 100 mln lat przed archaeopteryxem.

Wspólny korzeń

Co na temat piór mówi genetyka? Ta wypowiedziała się najpierw w roku 2017, dziś zaś przemówiła ponownie na łamach czerwcowego numeru czasopisma „Trends in Ecology & Evolution”. W 2017 roku dokonano analizy obszarów regulacji genów odpowiedzialnych za powstawanie gadziej łuski, ptasiego pióra i ssaczego włosa. Według tych badań wszystkie te wytwory skóry mają wspólnego przodka – wytwór będący „korzeniem” ich wszystkich. Ten musiał istnieć 420 mln lat temu, czyli u wspólnego przodka tych trzech wielkich linii świata zwierząt. Pióra zatem nie powstały niezależnie u dinozaurów i od nowa u ptaków. Z kolei łuski na ptasich nogach są przekształconymi wtórnie piórami.

Obecnie uczeni z czterech laboratoriów, które najbardziej przyczyniły się do odkryć historii pióra dokonanych w ostatnich 20 latach: z Bristolu, Grenoble, Corku i Nankinu, napisali wspólnie podsumowanie swoich prac archeologicznych, fizjologicznych i genetycznych. Według autorów bez wątpienia można powiedzieć, że powstawanie piór, które charakteryzują dziś właściwie wyłącznie ptaki, jest genetycznie regulowane, podobnie jak powstawania innych wytworów skóry. Poczynając od zębów rekina, łusek ryb kostnoszkieletowych, łusek gadzich i wreszcie włosów ssaczych. Geny specyficzne dla produkcji piór wyewoluowały raczej u archozaurów (czyli gadów naczelnych) niż ptaków. Wsparcie dla tego poglądu stanowią dotychczasowe wykopaliska upierzonych latających pterozaurów i dinozaurów. Domniemać można zatem, że pióra wyewoluowały pod postacią pojedynczych włókienek zapewniających raczej komfort termiczny coraz większym organizmom lądowym o coraz szybszym metabolizmie niż jako elementy umożliwiające latanie. I tak oto kolejny raz okazało się, że coś, co powstało w jednym celu, zostało zaadaptowane do czegoś zupełnie innego. •

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Komentowanie dostępne jest tylko dla .

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji