Nowy numer 29/2019 Archiwum

Spór o restytucje

Choć odszkodowania wypłacane Kościołom w Czechach za majątek utracony w czasach komunistycznych stanowią zaledwie 2 promile budżetu, lewica z tej kwestii uczyniła jeden z najważniejszych punktów rozmów o tworzeniu nowego rządu.

Czeska lewica, zarówno komuniści, jak i socjaldemokracja, ze sprzeciwu wobec restytucji kościelnych uczyniła jeden z ważnych motywów kampanii wyborczej. Szereg wystąpień polityków przepełnionych było słowami głębokiej niechęci czy wręcz nienawiści do Kościoła i w ogóle do chrześcijaństwa. W podobny sposób Kościół nie był atakowany w Czechach od czasów stalinowskich. Zaciekłość tych ataków była tym bardziej niezrozumiała, że dla czeskiego państwa wypłata odszkodowania za mienie zagrabione w czasach komunistycznych nie jest nadzwyczajnym ciężarem, gdyż kwota ta stanowi zaledwie ok. 2 promili tegorocznego budżetu. Swój cel kampania jednak osiągnęła, większość Czechów jest przeciwko restytucjom kościelnym, zarówno w naturze, jak i w formie wypłaty odszkodowań.

Zwrócono połowę

Spór w sprawie zwrotu Kościołom oraz związkom wyznaniowym majątku zabranego im przez komunistyczne państwo po 1948 r. trwa w Czechach od lat 90. Wreszcie w listopadzie 2012 r. przyjęta została ustawa o odszkodowaniach dla Kościołów oraz związków wyznaniowych w Czeskiej Republice. Zastosowane rozwiązanie wcale nie jest szczególnie korzystne dla Kościoła katolickiego, który odzyskuje w ten sposób zaledwie połowę utraconego majątku. Według różnych szacunków wartość majątku, który nie został zwrócony, nawet 10-krotnie, przekracza wartość mienia oddanego i przewidzianej rekompensaty finansowej. Ustawa zakłada, że państwo zwróci 56 proc. majątku w naturze. Za resztę będzie przez 30 lat wypłacane odszkodowanie w wysokości 2 mld koron rocznie, czyli równowartość ok. 340 mln zł.

Szacuje się, że łączna wielkość wypłacanych odszkodowań będzie wynosić ok. 2,5 mld euro. Jednocześnie w ciągu 17 lat cofnięte zostaną subwencje państwowe na cele kultowe. Co szczególnie ważne, podczas tych negocjacji udało się Kościołowi katolickiemu stworzyć sojusz z pozostałymi Kościołami chrześcijańskimi oraz gminami żydowskimi w Czeskiej Republice i we wszystkich kwestiach majątkowych występowano wspólnie. Uregulowaniem kwestii majątkowych zainteresowane były także różne podmioty samorządowe, m.in. Związek Miast i Gmin, Izba Rolnicza, Stowarzyszenie Rolników Indywidualnych. Wszystkie one dążą do uregulowania kwestii majątkowych w relacjach z Kościołami, gdyż w obecnym stanie stanowią istotną przeszkodę w prywatyzacji oraz planowaniu przestrzennym. Zresztą socjaldemokracja krytykująca Kościoły za próby odzyskania dóbr sama niedawno uwłaszczyła się na majątku przedwojennej lewicy, przejmując tzw. Dom Ludowy w Pradze, który przed wojną był siedzibą partii socjaldemokratycznej

.Kościelny Fundusz Inwestycyjny

W sprawach restytucji w naturze wnioski składają poszczególne podmioty kościelne, a więc diecezje, parafie bądź zgromadzenia zakonne.Decyzję o przekazaniu majątku podejmują sądy. Do listopada br. złożonych zostało 2580 podań o zwrot majątku zagrabionego w czasach komunistycznych, zarówno gruntów rolnych, lasów, jak i budynków, należących niegdyś do Kościoła. Z restytucjami wiąże się jednak szereg problemów. Salezjanie, zgromadzenie najliczniejsze obecnie w Czechach i dynamicznie pracujące w dużych aglomeracjach, nie ma wiele do odzyskania, a pilnie potrzebuje środków na rozwój duszpasterskiej aktywności. Z kolei na spore restytucje, zarówno w naturze, jak i finansowe, mogą liczyć stare zakony, niegdyś dynamiczne i prężne, ale dzisiaj niewiele znaczące w pejzażu czeskiego Kościoła. To rodzi szereg pytań i wątpliwości w środowiskach kościelnych. Trwają także przygotowania do ustalenia sposobu zarządzania środkami finansowymi, wypłaconymi w ramach rekompensat. Kościół ma świadomość, że pieniądze te nie powinny zostać „przejedzone” na bieżące potrzeby, ale mają pracować także dla przyszłych pokoleń. Jak wyjaśnił sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Czech ks. Tomáš Holub, w przyszłym roku zostanie powołany kościelny Fundusz Inwestycyjny, który będzie gromadził środki otrzymane w ramach odszkodowania, aby nimi dalej zarządzać. Do decydowania będą upoważnieni biskupi ordynariusze, wikariusze generalni oraz ekonomowie ze wszystkich czeskich diecezji. O wydatkowaniu większych kwot będzie decydowała cała Konferencja Episkopatu Czech.

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji