Nowy numer 29/2019 Archiwum

Rewolucja krajobrazu

Jak długo powstaje morze? Czasami w ciągu kilkunastu miesięcy. Niektóre elementy ziemskiego krajobrazu pojawiły się nagle i na dodatek całkiem niedawno.

Etiopia pęka
Pozostaje jeszcze odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ponad 5 mln lat temu Atlantyk zaczął się przelewać? Co się stało, że z dnia na dzień nastąpił taki kataklizm? Ewolucyjne zmiany mogły spowodować powolne rozlewanie się Atlantyku, ale nie pęknięcie wzdłuż Gibraltaru. Geolodzy z uniwersytetu w Utrechcie twierdzą, że nagłym zmianom winna jest izostazja, czyli pionowy ruch płyt kontynentalnych. Choć może się to wydawać nieprawdopodobne, kontynenty, a właściwie płyty kontynentalne są w ciągłym ruchu. Przesuwają się względem siebie we wszystkich płaszczyznach. Jedne nacierają na siebie, inne od siebie się oddalają. Powtórne napełnienie wodą atlantycką Śródziemia było efektem ruchu płyt kontynentalnych. To samo będzie powodem powstania nowego morza w Etiopii. I nastąpić to może już za kilkadziesiąt lat.

W połowie 2005 roku kilkadziesiąt kilometrów na południe od granicy Etiopii z Erytreą (w rejonie Afar) zanotowano niewielkie wstrząsy i powstanie kilku niewielkich pęknięć skorupy ziemskiej. Te wydarzenia nie zaskoczyły geologów, bo ten region leży na granicy dwóch płyt kontynentalnych – afrykańskiej (na zachód) i arabskiej (na północny wschód). Nieco niżej znajduje się trzecia płyta – somalijska. Te trzy płyty oddalają się od siebie, rozsuwają, a w efekcie Afryka pęka. Naukowców zszokowało tempo tych procesów. Dzisiaj, zaledwie 4 lata po pierwszych wstrząsach, pęknięcia w rejonie Afar to rów miejscami głęboki na 12 km. Ma 60 km długości i 5 m szerokości. Cały czas się poszerza i wydłuża. Tutaj zmiany geologiczne, które zwykle zachodzą bardzo wolno, dzieją się wręcz błyskawicznie.

Ziemia pęka wzdłuż depresji afarskiej, którą z jednej strony ograniczają góry Danakil, a z drugiej Wyżyna Abisyńska. Różnica wysokości między wyżyną a depresją wynosi do 2 tys. m, ale przyszłe morze nie będzie takie głębokie. Najgłębsza część depresji afarskiej jest około 120 m poniżej poziomu wody w Zatoce Adeńskiej („odgałęzienia” od Oceanu Indyjskiego). To właśnie z niej wleje się woda do akwenu, który powstanie. A że powstanie, to pewne. Według jednej teorii może się to stać za mniej więcej milion lat, według innej do końca tego stulecia. Spór jest nierozstrzygalny, bo wszystko zależy od tego, czy w tym czasie nastąpi jakieś gwałtowne zdarzenie geologiczne czy nie. Większe trzęsienie ziemi może wywołać pęknięcie otwierające przesmyk, którym woda z Zatoki Adeńskiej wleje się na Depresję Afarską.

« 1 2 3 »
DO POBRANIA: |
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji