Czarne jagody aronii

Anna Leszczyńska-Rożek

|

GN 36/2020

publikacja 03.09.2020 00:00

Poszukując nowych zdrowych produktów, sięgamy po egzotyczne owoce, warzywa lub nasiona, zapominając o tych rosnących w Polsce. Jednym z takich owoców jest zbierana pod koniec lata aronia.

Czarne jagody aronii canstockphoto

Choć Polska należy do największych producentów aronii, w naszym kraju nie jest to owoc popularny. Większość zbiorów (ok. 15 ton rocznie) i przetworów eksportowana jest głównie do USA i Europy Zachodniej. Niezwykłe właściwości tego niepozornego owocu docenili przede wszystkim Niemcy, Austriacy i mieszkańcy Skandynawii. Tymczasem badania nad jej prozdrowotnym działaniem pokazują, jak wiele cennych dla naszego zdrowia składników zawiera ten owoc. Może więc pora zasadzić tę niewymagającą i odporną na mrozy roślinę w ogrodzie lub na pobliskim trawniku?

Uprawa

Do Europy krzewy aronii w XIX wieku sprowadził z Ameryki Północnej rosyjski hodowca i sadownik Iwan Miczurin. Zauważył on, że roślina łatwo przystosowuje się do zmiennych warunków i jest odporna na niskie, zimowe temperatury. Dlatego w Rosji powstawały pierwsze plantacje tego krzewu, a prozdrowotne działanie owoców odkryto w środkowej Azji.

Wiosną aronia zakwita drobnymi białymi kwiatkami, a jesienią jej liście przebarwiają się na ładny, pomarańczowoczerwony kolor. Ciemne jagody wielkości borówki amerykańskiej można zbierać nawet po pierwszych przymrozkach. W Polsce spotkać można kilka odmian aronii rodzących duże i soczyste owoce. Nadaje się do obsadzeń jako żywopłot, wzmocnienie skarpy lub samodzielny, dekoracyjny krzew osiągający wysokość nawet trzech metrów. W niektórych szkółkach można ją spotkać w formie drzewka. Szczepiona na podkładzie z jarzębiny może być kształtowana właśnie w ten sposób. Łatwo dostosowuje się do różnych warunków, a jedynym wymogiem, aby roślina wydała dojrzałe owoce, jest nasłonecznione stanowisko.

Krzewy, posadzone w odstępach od 1 do 1,5 m, zaczynają owocować już w drugim lub trzecim roku. Dzięki odporności na choroby i szkodniki sprawdza się w uprawach ekologicznych, gdzie nie stosuje się sztucznych nawozów i środków chemicznych. Z jednego hektara można uzyskać od 15 do 25 ton owoców.

Właściwości

Owoce aronii zawierają wiele cennych składników pożytecznych dla naszego zdrowia. Dzięki dużej ilości garbników są wytrzymałe i nie psują się szybko. Pomagają w leczeniu i profilaktyce chorób cywilizacyjnych, takich jak nadciśnienie, miażdżyca, nowotwory, choroby serca i oczu. Zawarte w niej bioflawonoidy (witamina P), odpowiedzialne za ciemny kolor owoców, chronią przed bakteriami, wirusami i grzybami. W naszym organizmie pełnią funkcje przeciwutleniaczy zwalczających wolne rodniki. Owoce zawierają też duże ilości żelaza, jodu i witaminy C. Jak podaje dr n. biol. Henryk Różański – zawarte w aronii kwasy chlorogenowy i kawowy chronią trzustkę, wątrobę i nerki (m.in. mają działanie regeneracyjne, antybakteryjne i żółciopędne). Natomiast antocyjany i flawonoidy poprawiają krążenie krwi w mózgu, oczach i kończynach oraz krążenie wieńcowe. Łagodzą objawy wielu chorób autoimmunologicznych i alergii. Pektyny, antocyjany, flawonoidy i fenolokwasy obniżają ciśnienie krwi, mają działanie przeciwmiażdżycowe i moczopędne. Aronia odtruwa organizm i pobudza procesy krwiotwórcze, obniżając stężenie lipidów i cholesterolu.

Dodatkowym atutem tych niepozornych owoców jest pozytywne działanie na wzrok. Antocyjany wspomagają leczenie angiopatii, zapalenia naczyniówki, tęczówki i siatkówki oraz poprawiają krążenie w gałce ocznej. Doktor Różański przypomina także o dawnym, ludowym zastosowaniu tej rośliny w przypadku oparzeń i trudno gojących się ran, leczeniu owrzodzeń i nadżerek błon śluzowych oraz objawów nieżytu przewodu pokarmowego.

Przetwory z owoców

Z powodu cierpkiego smaku aronia nie jest smaczna na surowo, chociaż warto dodawać ją do koktajli owocowo-warzywnych – można wtedy wykorzystać mrożone owoce. Z aronii powstają bardzo dobre dżemy, konfitury, galaretki, kompoty i soki. Zasypana cukrem, będzie dobrym dodatkiem do naleśników, pieczywa czy herbaty. Owoce można też suszyć i stosować jako dodatek do herbaty, kandyzować lub oblewać czekoladą. Nadaje się również na nalewki i smaczne wina. •