We wstępie do książki Tarnowskiego o istocie i właściwościach bytu prof. Krzysztof Mech, dotykając samego sedna sprawy i tego, „co naprawdę jest”, pisze: „Pragnienie metafizyczne, jak nazywa je Tarnowski, daje o sobie znać w każdym akcie, w którym człowiek przekracza świat dany mu jako »nagi fakt« w stronę jakiegoś gdzie indziej, inaczej (Levinas)”. I dalej: „Pragnienie odsłania metafizyczny horyzont, ale to, co upragnione, nie jest wytworem niedojrzałego podmiotu poszukującego metafizyczno-religijnej kompensaty z powodu cierpienia, jakie nieuchronnie przynosi ze sobą ludzka egzystencja. Metafizyczny horyzont nie jest złudzeniem czy fikcją, ale tym, co naprawdę jest”.

Książka jest zbiorem rozważań, esejów, rozmów i zawiera sześć rozdziałów wobec siebie komplementarnych i dialogujących ze sobą, a całość wskazuje, że świat należy czytać w kodzie prawdy i piękna, oraz dowodzi, że życie ludzkie posiada głębszy sens. Teksty zawierają w sobie analizę myślenia o najważniejszych kategoriach istnienia, głównie o tym, czym jest dobro istotne w duchowym wymiarze człowieka. Uczony zaprasza do rozmowy o nadziei, o najdalszych horyzontach ludzkiej egzystencji i niezgodzie na „nagie fakty” odarte z głębszego sensu. Ten wymiar naszego życia stanowi wątek wiodący w całym dorobku Tarnowskiego, pokazującego, że prawda, piękno oraz dobro nie są abstrakcją. Swoje myślenie wyprowadza z doświadczenia, ale też z rozmów z wybitnymi filozofami, przy czym zwraca uwagę na znaczenie myśli ks. Józefa Tischnera.