Jacek Dziedzina: Parę lat temu podczas debaty o Janie Husie jeden z historyków przekonywał, że czeski duchowny i rektor praskiego uniwersytetu chciał odnowy duchowej w Kościele, ale nie chciał zmieniać jego struktur. Nie dlatego, że struktury były zdrowe, tylko dlatego, że na reformę miało być już za późno: wszyscy czekali już tylko na paruzję. Czy taka interpretacja jest zgodna z tym, co o tej postaci mówią nam źródła?

o. Tomasz Gałuszka OP: Historyk, o którym mówisz, z pewnością zauważył to, co było istotą eklezjologii Jana Husa: mocny nacisk na kwestie moralne, duchowe, wyraźne oddzielenie od instytucji, a do tego życie w poczuciu końca czasów, spełniającej się na oczach – jak wierzono – Apokalipsy. Ta apokaliptyka napędzała zawsze i wielkich reformatorów, i wielkich świętych. Joachim z Fiore pod koniec XII wieku zaczął nawet tworzyć nową teologię w oparciu o nowe czasy, które nadchodzą, czasy Ducha Świętego. Ale w tym czasie apokaliptyki żyli też święci Franciszek i Dominik. Oni z kolei tę wiarę w to, że Pan Jezus wróci niebawem, że będzie paruzja, przekuwali w ogromne zaangażowanie w działania misyjne, naprawę i nawracanie. Dominikanie, podobnie jak cała Europa, do 1260 roku żyli apokaliptyką. Joachim z Fiore tym się od nich różnił, że „przewidział”, iż w tym 1260 roku Pan Jezus przyjdzie powtórnie. A że nie przyszedł, to w ramach rozczarowania pojawił się sceptycyzm wobec tak rozumianej apokaliptyki. Niemniej jednak ona wróciła po ponad 100 latach za sprawą tzw. roku przełomowego. To rok 1378, Jan Hus miał wtedy 6 lat.