Bazylika św. Jana na Lateranie – matka wszystkich kościołów

Pamiętam zdumioną minę jednego z oazowiczów, który słuchając opowieści o spotkaniu św. Franciszka z Innocentym III, zapytał: „A dlaczego papież miał sen o tym, że wali się bazylika na Lateranie, a nie Watykan?”. To pytanie pokazuje, jak ściśle posługę następcy św. Piotra wiążemy dziś z bazyliką watykańską. A to bazylika św. Jana na Lateranie jest kościołem katedralnym papieża. Mater et Caput omnium Ecclesiarum Urbis et Orbis („Matka i głowa wszystkich kościołów miasta i świata”) – czytamy łacińską sentencję na frontonie bazyliki.

Nazwa jednej z czterech bazylik większych Rzymu pochodzi od nazwiska starożytnych posiadaczy ziem przejętych przez cesarza Nerona. Konstantyn Wielki podarował pałac papieżowi Sylwestrowi I (314–335) i do roku 1308 był on rezydencją aż 161 papieży. „Na Watykanie zderzamy się z krwią Piotra, na Lateranie z porfirowym tronem papieży” – opowiadał w tym miejscu kard. Grzegorz Ryś. „Na Watykanie Piotr zginął z rozkazu władzy, na Lateranie następcy Piotra zostali otoczeni opieką władców. Dante, opisując w swej »Boskiej komedii« ósmy krąg piekła, wspomina o Konstantynie: »Jakżeś się stał wrogi światu, nie przez chrzest, lecz przez darowiznę, którą się pasterz wzbogacił ubogi«”. To tu odbyło się aż pięć soborów powszechnych. Dopiero w 1377 roku Grzegorz IX przeniósł swą siedzibę do Watykanu.

Przed rokiem byłem na Lateranie, gdy rozpoczynał się rok jubileuszowy 1700-lecia poświęcenia pierwszej z wielkich bazylik, którą polecił wybudować cesarz Konstantyn, potem obecny na jej konsekracji. Papież Sylwester urzędował już w tym miejscu i przebudował dawną cesarską bazylikę (służyła wcześniej handlowi i posiedzeniom sądów) – poświęcił ją 9 listopada 324 roku. W XII w. dzień tej konsekracji stał się świętem liturgicznym. Przed rokiem, gdy rozpoczynał się Rok Święty, rozdzwoniło się miasto 900 kościołów i 1500 dzwonów.