Nowy numer 43/2020 Archiwum

Uzbekistan – pustynia pełna skarbów Orientu

W czasach, gdy Jedwabny Szlak stanowił tętniący życiem, najważniejszy trakt handlowy świata, przez Uzbekistan przejeżdżały karawany wielbłądów, wioząc tkaniny, złoto, papier czy perfumy.

Wtedy, tak jak i dziś, krajobraz równinnej pustyni urozmaicały bujne oazy z drzewkami morelowymi i stadami owiec. Jednak Uzbekistan to nie tylko wspaniała, dzika przyroda. To właśnie w tym kraju znaleźć można perły architektury Azji Środkowej. W prastarych miastach Uzbekistanu - Samarkandzie, Bucharze i Chiwie, w cieniu strzelistych minaretów, nadal czuć klimat dawnych centrów kultury, architektury, handlu i religii.

Uzbekistan – centrum Azji Środkowej 

Uzbekistan jest  republiką w sercu Azji Środkowej. Od północy graniczy z Kazachstanem i jeziorem Aral, od południa z Turkmenistanem i Afganistanem. Większą część powierzchni kraju zajmuje wielka, równinna pustynia Kyzył-Kum.  Kraj posiada bogate złoża rud i minerałów, między innymi złota i uranu. Dzięki sztucznemu  nawadnianiu terenu suchy i niegościnny krajobraz urozmaicają bujne oazy, w których uprawiane są drzewa owocowe. Wokół nich napotkać można wielkie stada owiec charakterystycznej dla regionu rasy karakuł. Ukształtowanie terenu zmienia się na północnym wschodzie kraju, gdzie wznoszą się strome zbocza łańcuchów górskich Tienszanu i Hisaro-Ałaju. Otaczają one żyzne ziemie Kotliny Fergańskiej, na dnie której uprawiana jest bawełna i drzewka owocowe. Podnóża gór porośnięte są winoroślą, znaczne obszary przeznaczono również pod uprawę drzewek morwowych. Ich liście stanowią pokarm dla jedwabników. Produkcja jedwabiu, jak za dawnych czasów, stanowi jedną z głównych gałęzi krajowego eksportu.

Uprawa bawełny jest możliwa nie tylko dzięki sztucznemu nawadnianiu, ale również dzięki panującym warunkom temperaturowym. Uzbekistan znajduje się w strefie kontynentalnego klimatu umiarkowanego w jego ciepłej i suchej odmianie.  Opady zdarzają się rzadko, głównie zimą i wczesną wiosną. Średnie temperatury latem przekraczają 30 stopni, zimą zaś spadają do ok. -5oC. Charakterystyczne dla tego pustynnego kraju są duże dobowe amplitudy temperatur.  Jeśli wycieczka do Uzbekistanu, to najlepiej we wrześniu - dni nie są już tak upalne, choć nadal jest bardzo ciepło i sucho, temperatury w nocy są jeszcze dość łagodne, a wszędzie jest pełno pysznych, dojrzałych, miejscowych owoców. Czerwiec, lipiec i sierpień są równie piękne, jednak wówczas temperatura na pustyni może w dzień przekraczać 45oC.

Przeszłość Uzbekistanu – od Timura Chromego po republikę radziecką 

Tereny współczesnego Uzbekistanu w starożytności zamieszkiwały plemiona północnoirańskie. Na początku I tysiąclecia p.n.e. podzieliły się one na koczowników oraz osiadłych rolników, biegłych w sztuce nawadniania pól. W wyniku podziału  powstały tu pierwsze państwa: Chorezm, Sogdiana i Baktri. Na przełomie wieków tereny te wielokrotnie zmieniały przynależność państwową, zmieniali się rządzący, napływały i odpływały kolejne ludy. Dawny  Uzbekistan  był świadkiem rządów Aleksandra Wielkiego czy Czyngis-chana. Stąd wywodzi się dynastia Timurydów, założona przez Timura Chromego. Przez dzisiejszy Uzbekistan prowadził Jedwabny Szlak, dzięki któremu możliwy stał się rozkwit Buchary czy Samarkandy.  

Przodkowie dzisiejszych mieszkańców Uzbekistanu przybyli na te tereny z północy w XVI wieku. Na zajętym przez nich obszarze powstało kilka chanatów, które dość szybko stały się najpotężniejszymi w regionie. Upadek świetności państwa nastąpił dopiero u schyłku XIX wieku w wyniku ekspansji Rosji. Później, kraj stał się republiką radziecką i traktowany był jako miejsce zsyłek więźniów. Uzbekistan jest niepodległą republiką od roku 1991.

Uzbekistan – podróże 

Uzbekistan nie należy jeszcze do najbardziej popularnych destynacji turystycznych. To jednak może się zmienić, bo kraj posiada nie tylko fascynującą przeszłość z licznymi jej zabytkami, zapierające dech w piersiach dzikie scenerie pustynne, malownicze zbocza Tienszanu czy skarby architektoniczne, ale również przyjemny klimat i życzliwych ludzi. Żadna wycieczka do Uzbekistanu nie powinna ominąć pereł architektury w Samarkandzie, Bucharze i Chiwie, w miejscach, gdzie stawały na postój karawany spieszące Jedwabnym Szlakiem. To właśnie tam przenikały się kultury Europy i Azji, wpływy perskie i arabskie, ludy stepów mieszały się z przybyszami z Syberii, dając początek piaskowo - błękitnym miastom, manufakturom jedwabiu czy kolorowym straganom z jedwabiem i gobelinami.

W Samarkandzie koniecznie odwiedzić trzeba plac Registan z kompleksem medres, meczetów i grobowcami rodziny Tamerlana. Oszałamiające kolory mozaikowych wzorów - lazury, turkusy, błękity i piaskowe beże zostaną w pamięci na długo. Odwiedzić trzeba też bazar pełen dojrzałych owoców, aleję mauzoleów, obserwatorium Uług Bega, a także tradycyjne manufaktury jedwabnych dywanów i papieru. Kolejnym punktem na trasie wycieczki do Uzbekistanu powinna być Buchara, najświętsze miasto islamu w Azji Środkowej, z cytadelą Ark zbudowaną z surowego piaskowca i kolorowych kafli, tajemniczymi pałacami emira, medresami i  smukłymi minaretami. W Bucharze warto odwiedzić również oryginalne, kolorowe hale targowe czy Czor Minor, charakterystyczną, czterowieżową bramę do dawnej medresy. Lista miast, które wypada zobaczyć w Uzbekistanie obejmuje również Chiwę, zamkniętą murami oazę, będącą  dawną stolicą chanów, z labiryntami ciasnych uliczek, ciemnymi korytarzykami haremu czy przepychem pałacowych komnat. W Chiwie można poczuć, że czas się zatrzymał i odnieść wrażenie, że wkrótce dotrze tu kolejna karawana zmęczonych wielbłądów, szukająca odpoczynku w drodze do Chin.

Podróżnicy, szukający dla siebie nowego kierunku azjatyckich wypraw zastanawiają się czasem, czy warto odwiedzić Uzbekistan. Ci, którzy już tam byli, szukają już jedynie możliwości, by wrócić, by ponownie zanurzyć się w tej atmosferze przesiąkniętej przeszłością i zapachem owoców. By odkryć kolejne skarby regionu, by wybrać się na miejscowy targ, na uzbecką ucztę, w pustynne ostępy…  Każda kolejna podróż do Uzbekistanu będzie odkrywaniem nowego fragmentu bogactw kultury Azji Środkowej.

Materiał partnera

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..
TAGI:

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama